Nie będę się tłumaczyć czemu przez ponad pięć lat (!!!!) nie było nawet pół wpisu…

Mea culpa!

Praca, szkoła, dzieci i dodatkowe aktywności zaćmiły moją aktywność tutaj, ale spokojnie – wracam!

Przyszło mi do głowy, że wszyscy wszem i wobec mówią, że „trzeba jeść witaminy”. Preparaty „multiwitaminowe” piętrzą się na półkach już nie tylko aptek, ale także dyskontów, drogerii, sklepów dla sportowców, a nawet zwykłych marketów. O co w tym chodzi? Czy nasze społeczeństwo dopadła „globalna awitaminoza”?! Aby usystematyzować wiedzę w tym temacie będę starała się raz na 4 tygodnie przedstawić wam jedną z witamin, aż omówimy wszystkie

Bohaterką pierwszej części jest chyba najbardziej znana witamina, występująca w największej ilości mitów z jakimi spotkałam się w trakcie mojej kariery zawodowej – witamina C czyli KWAS ASKORBINOWY.

Zaczynamy od tego co zawsze czyli: CIEKAWOSTKA.

Zacznijmy od małej „metryczki” naszej bohaterki:

NAZWA: witamina C = kwas askorbinowy

ZADANIA: antyoksydant (przeciwutleniacz) oraz kofaktor enzymów (czyli taki związek który pomaga przyspieszyć enzymowi przeprowadzenie jakiejś reakcji) uczestniczących w syntezie miliona ważnych dla nas związków (szczególnie dla tkanki łącznej oraz układu nerwowego np. kolagenu lub katecholamin).

Co oznacza że jest przeciwutleniaczem? W naszym organizmie stale produkowane są tzw. wolne rodniki, czyli takie dziadowskie związki, które lubią się przyczepić do białek, tłuszczy, kwasów nukleinowych słowem wszystkiego co buduje i tworzy nasze ciało. Jak już się tak przyczepią to lubią coś tam w ich budowie popsuć, nakręcić tak, że owe związki nie spełniają już swojej funkcji. Na szczęście organizm nie stoi wobec tego chaosu bezbronny jak turysta z parasolką w środku huraganu. Mamy własne, naturalne systemy antyoksydacyjne — enzymy i związki, które pomagają neutralizować wolne rodniki. Do tej drużyny należą m.in. glutation, enzymy antyoksydacyjne, witamina E czy właśnie witamina C, którą musimy dostarczać z dietą, bo człowiek sam jej nie wytwarza. Przeciwutleniacze działają więc trochę jak ekipa porządkowa albo żołnierze patrolujący teren: wyłapują nadmiar wolnych rodników i pomagają ograniczać szkody, zanim te zdążą urządzić w komórkach remont generalny bez pozwolenia.

DZIENNE ZAPOTRZEBOWANIE: i tutaj uwaga, wbrew wielu „doniesieniom” o pochłanianiu kilogramów witaminy C jakoby miało to być skuteczne remedium na wszelkie bolączki powinniśmy dziennie dostarczać:

A jakie mamy źródła pokarmowe tego składnika? Otóż:

No dobrze, ale co może się stać gdy będziemy mieć niedobór tej witaminy:

Najbardziej klasycznym skutkiem ciężkiego niedoboru witaminy C jest szkorbut — choroba, którą kojarzymy głównie z dawnymi marynarzami, ale spokojnie: współczesność też potrafi zrobić nabawić się tej przypadłości, zwłaszcza przy bardzo ubogiej diecie, zaburzeniach odżywiania, alkoholizmie, chorobach przewodu pokarmowego czy skrajnie jednostronnym żywieniu.

Przez to że jest ona potrzebna do prawidłowej syntezy kolagenu, czyli jednego z głównych „rusztowań” naszego organizmu. Kolagen buduje m.in. skórę, naczynia krwionośne, dziąsła, kości, chrząstki i tkankę łączną. Jeśli zaczyna go brakować albo jest produkowany gorzej, organizm trochę przypomina budynek, w którym ekipa remontowa oszczędzała na zaprawie: niby stoi, ale zaczynają pękać detale. Dlatego w niedoborze witaminy C mogą pojawić się:

• zmęczenie i osłabienie, bo organizm nie działa na pełnych obrotach;
• łatwe siniaczenie i krwawienia podskórne, bo drobne naczynia krwionośne robią się bardziej kruche;
• krwawienie i obrzęk dziąseł, a w ciężkich przypadkach nawet rozchwianie i utrata zębów;
• utrudnione gojenie ran, bo bez sprawnej produkcji kolagenu naprawa tkanek idzie jak remont z ekipą, która „będzie jutro”;
• bóle i obrzęki stawów, związane z osłabieniem tkanki łącznej;
• sucha, szorstka skóra i charakterystyczne zmiany wokół mieszków włosowych;
• wypadanie włosów lub tzw. włosy korkociągowate, czyli poskręcane, łamliwe włosy.

Czyli szkorbut to nie jest „trochę mniej odporności”, tylko realna choroba wynikająca z tego, że organizmowi zaczyna brakować składnika potrzebnego do utrzymania tkanek w jednym kawałku. Witamina C jest potrzebna — po prostu jej niedobór to problem, a nie dowód na to, że każdy powinien codziennie połykać megadawki „na wszelki wypadek”.

UWAGA, UWAGA, a teraz pogromimy kilka moich ulubionych mitów związanych tą jakże prostą, ale nad wyraz lubianą przez TWÓRCÓW MITYCZNYCH TEORII ZDROWOTNYCH witaminą.

Zaczynę od klasyka, którego słyszę równie często co „na zdrowie” jak ktoś kichnie, a brzmi on mniej więcej tak: „Jak zaczyna mnie brać przeziębienie, to biorę 2 do 5 g witaminy C i choroba szybciej przechodzi.”

Słyszeliście to gdzieś? Oczywiście. Witamina C od lat funkcjonuje jako domyślny „włącznik odporności” u ludzi. Problem w tym że nasz organizm nie działa jak telewizor i nie da się pojedynczymi guzikami w pilocie coś „włączać” albo „wyłączać” (a szkoda! – ułatwiłoby to wszystkim życie)

Witamina C jest organizmowi potrzebna do wszystkich funkcji które wymieniłam wcześniej w tym WSPIERA prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Mit ten powstał, gdy ktoś sobie przetłumaczył słowo „potrzebna” na „im więcej, tym lepiej”. Bo to nie jest tak, że organizm widzi dawkę 5 g zamiast 200mg i myśli: „Ooo, jakby luksusowa dostawa, teraz będziemy odporni jak beton.” Dzieje się coś bardziej w stylu: „Dzięki, ale magazyn pełny, nie mam miejsca. Reszta do wywalenia.” I tu wchodzą nerki — całe na biało, choć niekoniecznie zachwycone, bo mają więcej pracy.

A co mówi o tym nauka? Przeglądy badań, w tym analiza Cochrane (to taka analiza która zbiera wszystkie dostępne badania naukowe w danym temacie i porównuje ich wyniki, ale tez jakość, prawidłowość wykonania itd… jednym słowem wywala fuszerki i naciąganie prawdy, a eksponuje prawidłowe badania niezależnie od wyników), pokazują, że regularne przyjmowanie witaminy C nie zmniejsza istotnie ryzyka zachorowania na przeziębienie u ludzi. Jedyny wyjątek dotyczy osób narażonych na bardzo duży wysiłek fizyczny, np. maratończyków czy żołnierzy w ekstremalnych warunkach — ale umówmy się, przeciętny Polak walczący z poniedziałkiem i sobotnią kolejką w dyskontach to jednak niekoniecznie ta sama kategoria ekspozycji.

Ale Farmatko czy ta witamina skraca to przeziębienie czy nie??? Tu będzie nudno: trochę może, ale bez fajerwerków. W w/w analizie Cochrane wykazali że regularna (przypominam REGULARNA czyli codziennie tak samo, a nie kilka razy jak coś się posypie czyt. jak mnie rozłoży) suplementacja witaminą C skracała czas trwania przeziębienia średnio o około 8% u dorosłych i 14% u dzieci. Czyli jeśli przeziębienie trwa 7 dni, to nie mówimy o magicznym zniknięciu choroby po jednej koparce witaminy C. Bardziej o tym, że zamiast tygodnia smarkania masz 6 dni z gilami.

A co z dawką 1 g? Myślisz, ok to będę przyjmował regularnie, ale jak się nażrę jej na zapas więcej to będę bardziej odporny! I tu robi się ciekawie. Witamina C wchłania się w jelicie przez określone „bramki”, które mają ograniczoną przepustowość (trochę jak wjazd/wyjazd z autostrady – jak staliście to wiecie o czym mówię…) Według danych NIH, przy umiarkowanych dawkach rzędu 30–180 mg wchłania się około 70–90% witaminy C (czyli całkiem przyzwoicie jak dla mnie). Natomiast przy dawkach powyżej 1 g/dobę wchłanianie spada poniżej 50%, a niewykorzystany kwas askorbinowy jest wydalany z moczem (czyli płacicie za coś, co i tak w połowie wysikacie…. trochę szkoda sikać pieniędzmi nie? no chyba że chcecie mieć nawet mocz premium – co z tego że bez sensu, ale jak elegancko!

No dobra, ale czemu czepiam się dużych dawek rzędu 5 g itd…? BO MOGA SZKODZIĆ. KROPKA. Jednym z ważniejszych problemów jest ryzyko kamicy nerkowej. Witamina C może być metabolizowana do szczawianów, które to z kolei lubią tworzyć pary z wapniem i tworzyć kryształy (takie kamienne „randewu”). Te małe, urocze geologiczne pamiątki, które osiądą w drogach moczowych mogą zrobić niezłe kuku – szczególnie u osób z nawracającą kamicą, odwodnieniem, chorobami nerek lub skłonnością do kamieni szczawianowo-wapniowych. Mit obalony? Mam nadzieję, że tak!

Mit: Duże dawki witaminy C leczą przeziębienie.

Fakty: Witamina C nie zapobiega przeziębieniu u większości ludzi, może jedynie nieznacznie skrócić czas jego trwania przy regularnym stosowaniu, a duże dawki nie oznaczają większej skuteczności. Nadmiar witaminy C może zwiększać wydalanie szczawianów i u osób predysponowanych sprzyjać kamicy nerkowej.

Jak słyszę o „lewoskrętnej witaminie C”, mam ochotę krzyknąć komuś w twarz: „naucz się chemii, a wtedy pogadamy” — i odwrócić się na pięcie. Takie emocje to we mnie wywołuje! Ale ponieważ jestem kulturalną farmaceutką (a przynajmniej bardzo staram się być), a nie bohaterką taniego serialu kryminalnego o przemocy laboratoryjnej, spróbujmy spokojnie. No więc: lewoskrętna witamina C to wymysł marketingowy bazujący na niewiedzy chemicznej przeciętnego Kowalskiego. Uffff… mam nadzieję że było w miarę kulturalnie. To taki chemiczny chochlik, który wlazł do reklam i próbuje się sprzedać, że niby jest jak cudowna „woda z Lichenia” – nie żebym cos miała do Pana Bócka!!! Nie jest. Co najwyżej ma certyfikat z mieszania ludziom w głowach.

Skąd się wziął cały pomysł z „lewoskrętnością”? Witamina C, którą organizm człowieka wykorzystuje, to chemicznie: kwas L-askorbinowy. I teraz zaczyna się zabawa, bo literka „L” w nazwie nie oznacza „lewoskrętna” (mimo że wydawałoby się to dość logiczne). Tak, wiem. Brzmi jak żart chemików z pierwszego roku studiów, ale niestety to prawda (chyba chcieli utrudnić żywot biednym studentom). Litera L odnosi się do określonej konfiguracji przestrzennej cząsteczki, czyli tego, jak atomy są ułożone w przestrzeni, a nie do skręcalności światła spolaryzowanego (o czym mówi właśnie nazwa „lewo-” albo „prawoskrętność”). To jest trochę jak z lewym i prawym butem: wyglądają podobnie, ale niekoniecznie pasują na tę samą stopę. Tyle że tutaj nie chodzi o to, czy cząsteczka „skręca w lewo”, tylko o jej budowę przestrzenną „w lewą stronę”. „L” to nie „lewo”. I to jest najważniejsze zdanie tego wpisu: Kwas L-askorbinowy nie oznacza „lewoskrętnej witaminy C”. To, że coś ma literę L, nie znaczy, że jest lewoskrętne optycznie. W chemii są różne systemy opisywania cząsteczek i ktoś kiedyś postanowił, że będzie to intuicyjne mniej więcej tak jak składanie namiotu z instrukcją tylko po chińsku (niby się da intuicyjnie, ale jak nie znasz krzaczków to zamiast namiotu może wyjść Ci pałac dla komarów z funkcją przeciekania w trakcie deszczu).

Mamy więc: konfigurację L/D która opisuje budowę przestrzenną cząsteczki, oraz skręcalność optyczną (+)/(−) która opisuje, w którą stronę substancja skręca płaszczyznę światła spolaryzowanego. TADAAAAAM! To są dwie różne rzeczy. Tak samo jak „tabletka musująca” nie oznacza, że po jej zażyciu człowiek zacznie bulgotać!

A teraz najlepszy HIT: witamina C jest prawoskrętna, tylko i WYŁĄCZNIE! Kwas L-askorbinowy, czyli biologicznie aktywna witamina C, jest związkiem prawoskrętnym. Tak. Ta cała „lewoskrętna witamina C”, którą marketing przedstawia jako naturalną, najlepszą, wyjątkową i niemal namaszczoną przez cytrynowego papieża, w rzeczywistości jest… prawoskrętna. Czyli jeśli ktoś sprzedaje „lewoskrętną witaminę C” jako coś wyjątkowego, to mamy tu sytuację typu: „Kup pan ten samochód, ma cztery koła, ale opisaliśmy go jako latający, bo brzmi drożej.”

Ale czy istnieje inna witamina C? Otóż, istnieją różne formy chemiczne związku zwanego kwasem askorbinowym, ale dla człowieka znaczenie ma przede wszystkim kwas L-askorbinowy oraz jego sole, czyli askorbiniany, np. askorbinian sodu czy wapnia. To one mogą pełnić funkcję witaminy C i są używane przez nasz organizm. Natomiast samo hasło „lewoskrętna witamina C” nie oznacza żadnej superjakości farmaceutycznego Graala. To po prostu hasło marketingowe, które brzmi naukowo, a jest tak naprawdę kłamliwym marketingowym voodoo.

Dlaczego ten mit jest problemem i tak bardzo mnie frustruje? Bo robi ludziom wodę z mózgu. I to nie taką zwykłą wodę. Raczej wodę strukturyzowaną, aktywowaną kwantowo i pobłogosławioną przez newsletter z medycyny alternatywnej, przez co osoba wykształcona próbująca obalić to oczywiste kłamstwo (patrz biedny farmaceuta) nazywamy jest NIEDOUCZONYM KŁAMCOM, KTÓRY NIE ODKRYŁ PRAWDY I WIERZY TYLKO W WIEDZĘ AKADEMICKĄ (tak dokładnie zostało mi to kiedyś wykrzyczane). Problemem nie jest obrażanie mnie itd., ale to, że pacjent zaczyna wierzyć, że: zwykła witamina C jest gorsza, „lewoskrętna” jest wyjątkowa, droższa znaczy skuteczniejsza, a marketingowe słowo zastępuje realną wiedzę. Potem kupuje preparat nie dlatego, że go potrzebuje, tylko dlatego, że ktoś sprytnie użył słowa, które brzmi jak z laboratorium, a finalnie nic nie działa i nie pomaga.

Jak zatem rozpoznać marketingową ściemę? Jeśli na opakowaniu lub w reklamie widzisz hasła typu: „lewoskrętna witamina C” „najlepsza forma witaminy C” „jedyna aktywna” „zwykła witamina C się nie wchłania” to poproś o inny preparat. Nie wspieraj kłamczuchów :).

To jak mówić poprawnie?

Poprawnie mówimy: kwas L-askorbinowy lub witamina C. Mit obalony? Tak. Z satysfakcją.

Mit: Lewoskrętna witamina C jest najlepsza.

Fakty: Biologicznie aktywna forma witaminy C to kwas L-askorbinowy, ale litera „L” nie oznacza lewoskrętności. Kwas L-askorbinowy jest prawoskrętny optycznie, a hasło „lewoskrętna witamina C” to najczęściej marketingowy skrót, który wprowadza w błąd.

Ach, „naturalna witamina C”. Brzmi pięknie, prawda? Od razu widzimy w głowie acerolę, dziką różę, cytrynę, słońce, rosę na listkach i panią w lnianej sukience, która mówi: „To jest ta prawdziwa witamina C, a nie ta chemia z apteki”. No więc usiądźcie wygodnie, zaparzcie sobie herbatkę — może być z cytryną, bez paniki — i porozmawiajmy o tym, że cząsteczka nie ma sentymentów rodzinnych ani nepotyzmu pochodzeniowego.

W obecnych czasach, gdy trend BIO/ ECO/ VEGAN/ EARTH FRIENDLY i wszystkie inne kolejne proekologiczne ruchy promują życie w zgodzie naturą są przodującymi i wszędobylskimi etykietami zarówno na żywności, kosmetykach, ubraniach i wszystkim co nas otacza ciężko mi walczyć z tym mitem. Serio! Nie jestem bynajmniej ekologicznym ignorantem! Segreguję śmieci, oszczędzam wodę, kocham zwierzęta, uczę dzieci tych wartości, w końcu chodzi o naszą planetę (nic mi nie wiadomo że okryliśmy inną awaryjną, do przeprowadzki w razie globalnego kataklizmu). Przeraża mnie tylko, że pewne treści przenikają do obszarów z którymi nie mają nic wspólnego i przez to że są powtarzane przez wiele osób, uważa się że są prawdą. Jest nawet na to określenie – efekt Goebbelsa (lub kłamstwo Goebbelsowskie). To technika propagandowa, według której wielokrotnie powtarzane kłamstwo zaczyna być traktowane przez społeczeństwo jako prawda, a kim był Goebbels chyba nie muszę Wam mówić nie? Ale wróćmy do naszej uroczej witaminki.

Witamina C to kwas L-askorbinowy. Cząsteczka kwasu L-askorbinowego ma tę samą strukturę chemiczną niezależnie skąd się wzięła. To znaczy, że dla organizmu jest tą samą substancją — niezależnie od tego, czy pochodzi z aceroli, dzikiej róży, papryki, czy z procesu produkcyjnego w laboratorium. Organizm nie ma w jelicie portiera, który kontroluje: „Dzień dobry, proszę pokazać certyfikat pochodzenia. Aha, acerola? Zapraszamy VIP wejściem. Syntetyczna? Pani poczeka przy śmietniku.” No nie. Transportery jelitowe nie prowadzą selekcji jak bramkarze w klubie: „masz trampki? to wypad!”.

Ale czy naturalna witamina C wchłania się LEPIEJ? Nie ma dobrych dowodów, że naturalna witamina C jako sama cząsteczka wchłania się istotnie lepiej niż syntetyczna. NIH podaje wprost, że kwas askorbinowy używany w suplementach ma biodostępność równoważną kwasowi askorbinowemu naturalnie występującemu w żywności. Przegląd licznych badań naukowych również wskazuje, że syntetyczna i pochodząca z żywności witamina C wydają się u ludzi podobnie biodostępne. Czyli jeśli ktoś mówi: „Ta witamina C z aceroli wchłania się dużo lepiej, bo jest naturalna” to bardzo możliwe, że mówi językiem społecznie powtarzanego kłamstwa, nie farmakokinetyki (nauki o tym jak leki poruszają się w organizmie człowieka).

Niemniej jednak UWAGA: owoce i warzywa nadal wygrywają — tylko z innego powodu! I tu ważne: to nie jest wpis pt. „jedz tabletki zamiast papryki”. Spokojnie, papryka zostaje na podium. Produkty naturalne mają przewagę, bo oprócz witaminy C zawierają też inne cudowne i potrzebne składniki: błonnik, polifenole, karotenoidy, składniki mineralne i całe to roślinne towarzystwo, które robi dobrą robotę dla zdrowia. Wszystkie przeglądy naukowe podkreślają właśnie to: sama witamina C może być podobnie biodostępna, ale spożywanie jej z pełnowartościową żywnością jest korzystniejsze ze względu na dodatkowe składniki odżywcze i fitochemiczne. Czyli: Owoc jest lepszy od tabletki nie dlatego, że jego witamina C jest magiczna niczym łzy jednorożca, tylko dlatego, że owoc to cały jednorożec z dobrodziejstwem inwentarza! Trochę jak różnica między dostaniem samego aktora na scenę a pełnym spektaklem z obsadą, scenografią i oświetleniem. Sama witamina C to główny bohater, ale owoc dorzuca cały zespół techniczny, który robi robotę!

„Naturalna” nie znaczy „silniejsza”. Słowo „naturalna” brzmi zdrowo. I marketing bardzo to lubi. Tak bardzo, że gdyby mógł, dopisałby „naturalna” nawet na opakowaniu spinaczy biurowych. Ale w chemii „naturalna” nie oznacza automatycznie: lepiej wchłanialna, skuteczniejsza, bezpieczniejsza czy bardziej „prawdziwa”. To, że coś pochodzi z rośliny, nie daje temu automatycznie statusu substancji o boskiej biodostępności. Muchomor też jest naturalny, a jakoś nie robimy z niego shotów wellness. Na szczęście.

A co z acerolą i dziką różą? Acerola, dzika róża, czarna porzeczka, natka pietruszki, papryka — to świetne źródła witaminy C. Naprawdę. Ale jeśli suplement reklamuje się jako „naturalna witamina C z aceroli”, to warto zadać pytanie: ile tam faktycznie jest witaminy C, a ile marketingowego konfetti? Bo czasem „z aceroli” na froncie opakowania brzmi jak granatnik z super witaminą C w kapsułce, a po przeczytaniu składu okazuje się, że acerola była raczej gościem, który wszedł, na chwilę pomachał i wyszedł. i tle po nim śladu…. Mit obalony? Tak. Ale z szacunkiem dla warzyw.

Mit: Naturalna witamina C jest najlepiej przyswajalna.

Fakty: Kwas L-askorbinowy z suplementu i kwas L-askorbinowy z żywności są dla organizmu tą samą cząsteczką, a dostępne dane nie potwierdzają istotnej przewagi biodostępności „naturalnej” witaminy C nad syntetyczną. Warzywa i owoce są świetnym wyborem, bo dostarczają nie tylko witaminy C, ale też błonnika i wielu innych korzystnych składników. To przewaga jedzenia, a nie dowód na „magiczną” cząsteczkę witaminy C.

Ostatni dziś mit do obalenia jest dla mnie szczególnie emocjonalny. Bo dotyczny mojej pracy. To jest jeden z tych mitów, przy których farmaceuta kliniczny słyszy w głowie cichy trzask pękającej żyłki w mózgu. Bo brzmi pięknie: naturalnie, tanio, bez chemii, organizm sam się wzmocni, a rak dostanie witaminowego plaskacza. No i gdyby medycyna działała tak jak ta bajka terapeutyczna opowiadana przez doktora Google i docenta Facebooka, to pewnie byłoby cudownie. Pacjent dostaje kroplówkę z witaminy C, guz pakuje walizki, onkolog rzuca cytostatyki w kąt, a NFZ od dziś refunduje cytryny na palety. Tylko że rzeczywistość — jak zwykle bezczelna — poprosiła o badania (a jak nie rzeczywistość to farmaceuta jest na tyle upierdliwy, że jak nie znajdzie potwierdzenia w badaniach naukowych, RZETELNYCH badaniach naukowych to nie poprze…).

Skąd w ogóle wziął się pomysł na wlewanie do żyły kwasu? nie brzmi dla Was to zdanie już bardziej harcorowo, niż kroplówka z witaminy C? A przecież to KWAS! Żeby było uczciwie: pomysł nie wziął się całkowicie z sufitu, horoskopu i tarota.

Otóż w bardzo wysokich stężeniach, osiąganych po podaniu dożylnym, witamina C może działać inaczej niż ta z tabletki czy papryki gdy je zjemy. Po podaniu doustnym jak już wspomniałam wcześniej, organizm bardzo pilnuje jej stężenia we krwi, bo jelito i nerki robią za bramkarzy. Po podaniu dożylnym ten system kontroli częściowo omijamy i uzyskujemy znacznie wyższe stężenia w osoczu. NCI podaje, że dawki dożylne powyżej 500 mg prowadzą do dużo wyższych stężeń we krwi niż taka sama dawka doustna. I tu zaczyna się cała historia: w badaniach laboratoryjnych wysokie stężenia askorbinianu mogą działać PROOKSYDACYJNIE i uszkadzać niektóre komórki nowotworowe. W probówce bywa ciekawie – zalewamy dziada roztworem witaminki C i robimy mu przymusowe seppuku. Problem w tym, że probówka to nie człowiek. To ważne, więc powtórzę: To, że coś zabija komórki nowotworowe w laboratorium, nie znaczy jeszcze, że leczy raka u pacjenta. W laboratorium można zabić komórki nowotworowe spirytusem, domestosem i ogniem z palnika, a jakoś dziwnie nikt nie proponuje wlewać do gardła domestos albo przetaczać spirytus do żyły, lub bawić się w piromana i wypalać guzy z brzucha. Dlaczego? Bo jest jeszcze coś takiego jak rozsądek, który podpowiada że pacjent to nie szalka Petriego z nogami.

„Ale przecież są badania!” Są. I właśnie dlatego trzeba o tym mówić precyzyjnie. NCI opisuje, że dożylna witamina C była badana w różnych nowotworach, czasem sama, częściej jako dodatek do standardowego leczenia. W części badań obserwowano poprawę jakości życia lub zmniejszenie toksyczności leczenia, ale NCI podkreśla też, że wiele wcześniejszych badań miało ograniczenia metodologiczne i nie daje podstaw do prostego wniosku: „witamina C leczy raka”. To mniej więcej tak, jakbyśmy zaobserwowali któregoś deszczowego dnia, że umarła krowa na polu i wysnuli teorię: „Opady deszczu prowadzą do śmierci krów”. Niby prawdziwe, ale czujecie ten absurd nie? Są na szczęście też nowsze badania (bo temat ciekawy, dający nadzieje, więc czemu nie badać?!). Przykład: w 2024 roku opisano badanie fazy II u pacjentów z rakiem trzustki, gdzie dodanie farmakologicznego askorbinianu do gemcytabiny i nab-paklitakselu (notabene, lubię nazwy leków onkologicznych! są takie, egzotyczne nie? Chociaż same już leki do przyjemniaczków nie należą.) wydłużało przeżycie całkowite i czas wolny od progresji — ale to było małe badanie, 34 pacjentów, więc wymaga potwierdzenia w większych badaniach, zanim ktokolwiek uczciwy nazwie to standardem leczenia (bałabym się leczyć metoda którą potwierdzono na 34 osobach, podczas gdy w Polsce co roku diagnozuje się 200 tyś. nowych zachorowań, a na Świecie aż 20 milionów!! – mało reprezentatywna grupa wyleczonych Wam powiem…) Dla równowagi: inne badanie fazy II z 2024 roku, u pacjentów z opornym na kastrację przerzutowym rakiem prostaty, nie wykazało poprawy odpowiedzi PSA, toksyczności ani innych wyników klinicznych po dodaniu witaminy C do docetakselu.

Czyli mamy sytuację typu: „coś może być interesujące naukowo” ≠ „można to sprzedawać jako lek na raka”. To nie jest różnica kosmetyczna. To jest różnica między badaniem klinicznym a gabinetem, który robi pacjentowi nadzieję, ale w pakiecie dodaje fakturę na niemałą kwotę. Kroplówka z witaminy C nie jest leczeniem onkologicznym. KROPKA. Najważniejszy punkt: Dożylna witamina C nie jest standardowym leczeniem raka. Nie zastępuje: chemioterapii, immunoterapii, hormonoterapii, leczenia celowanego, radioterapii, chirurgii onkologicznej. A szkoda! Naprawdę! myślicie, że lekarze onkolodzy nie woleliby podać jednego, taniego wlewu bez miliona efektów ubocznych, które muszą później oglądać na kolejnych wizytach kontrolnych i decydować co dalej, bo z jednej strony chcą wyleczyć pacjenta, a z drugiej wiedzą, że to leczenie obciąża!

Witamina C może być badana jako potencjalny dodatek w wybranych schematach, ale dodatek badany w kontrolowanych warunkach to zupełnie co innego niż „chodź pan na kroplówkę, bo chemia truje, a witaminka naturalnie wymiata raka”. To trochę jak różnica między: testowaniem silnika rakietowego przez NASA, a przyklejeniem petardy do hulajnogi i powiedzeniem: „technicznie też napęd odrzutowy – lecimy!”.

„Ale chemia truje, a witamina C jest naturalna”. Niestety tak. Chemioterapia może być toksyczna. To nie jest tajemnica, którą onkolodzy trzymają w sejfie pod hasłem „Big Pharma 123 TOP SECRET”. Tylko że toksyczność nie oznacza braku skuteczności. Chemioterapia, immunoterapia czy leczenie celowane mają konkretne wskazania, dawki, badania, kryteria odpowiedzi, monitorowanie działań niepożądanych i — najważniejsze — dowody, że u określonych pacjentów mogą wydłużać życie, zmniejszać guz, prowadzić do remisji, a czasem do wyleczenia. Witamina C dożylnie jako „leczenie raka” takich dowodów na poziomie standardu onkologicznego nie ma. To jest ten moment, w którym marketing mówi:„naturalne i bezpieczne”, a medycyna pyta: „dobrze, ale gdzie przeżycie całkowite, progresja, randomizacja i kontrola?” Marketing wtedy zwykle nagle musi odebrać bardzo ważny telefon i znika bez odpowiedzi….

Ale czy kroplówki z witaminy C są bezpieczne? Nie są niewinną lemoniadą w żyłę. NCI opisuje, że wysokie dawki dożylnej witaminy C były generalnie dobrze tolerowane w badaniach klinicznych, ale jednocześnie wskazuje konkretne ryzyka: zgłaszano niewydolność nerek u pacjentów z wcześniejszymi chorobami nerek, ryzyko hemolizy u osób z niedoborem G6PD oraz zakłócenia wyników badań laboratoryjnych, m.in. fałszywie zawyżone pomiary glukozy przy niektórych glukometrach paskowych. Czyli to nie jest już poziom „zwykła witaminka, najwyżej się wysika”. To jest interwencja dożylna, która wymaga: oceny nerek, oceny ryzyka kamicy, ostrożności przy niedoborze G6PD, uwzględnienia leczenia onkologicznego, znajomości potencjalnych interakcji i interferencji diagnostycznych. NCI ostrzega też, że wysokie dawki witaminy C mogą mieć niekorzystne interakcje z niektórymi lekami przeciwnowotworowymi, a szczególnie zwraca uwagę na dane przedkliniczne dotyczące możliwego osłabienia działania bortezomibu (taki lek na m.in. szpiczaka mnogiego). Czyli: jeśli pacjent onkologiczny robi kroplówki „na własną rękę”, onkolog naprawdę powinien o tym wiedzieć. Nie dlatego, że jest zazdrosny o cytrynę. Dlatego, że prowadzi leczenie, które może mieć interakcje, działania niepożądane i konkretne cele.

A jakie jest zatem największe zagrożenie z mojego punktu widzenia? CZAS. Stracony czas. To jest najważniejsza rzecz w całym micie. Największym problemem nie jest nawet sama witamina C. Jestem w stanie zrozumieć, że człowiek w trudnym momencie swojego życia jakim jest niewątpliwie choroba nowotworowa, łapie się wszelkich pomysłów na ratunek. Sama swego czasu byłam w trudnej sytuacji życiowej i wybierałam terapie, które w tej chwili wydają mi się medycznie absurdalne. Nie zrobiłam wtedy na szczęście jednego – nie zaniechałam, podstawowego wskazanego leczenia. I to jest cały morał! Największym problemem jest sytuacja, w której pacjent: rezygnuje z leczenia onkologicznego, odwleka terapię, przerywa leczenie, albo zaczyna ufać bardziej sprzedawcy kroplówek niż zespołowi onkologicznemu. Rak nie czeka, aż pacjent „spróbuje naturalnie”. Nowotwór nie mówi:
„Okej, daję pani trzy miesiące na eksperyment z askorbinianem, potem wracamy do tematu”. Nowotwór robi swoje. Cicho, konsekwentnie i bez zainteresowania postami wypisaywanymi na grupach „ukryte terapie, których lekarze ci nie powiedzą”. Jak odróżnić naukę od pseudonauki? Uczciwa nauka mówi: „Są pewne przesłanki biologiczne, są badania w toku, część wyników jest ciekawa, ale potrzebujemy większych, dobrze zaprojektowanych badań.” Nigdy nie używa słów: „na pewno”, „zawsze”, „nigdy”. Bo taki jest organizm ludzki – nieprzewidywalny! Pseudonauka mówi: „To leczy raka, ale lekarze ukrywają, bo tanie.” Widzisz różnicę? Pierwsze zdanie ma hamulec bezpieczeństwa. Drugie ma czerwone flagi, syrenę alarmową i baner „kup pakiet 10 wlewów”. Mit obalony? Tak — z ważnym dopowiedzeniem.

Mit: Kroplówki z witaminy C leczą raka.

Fakty: Wysokodawkowa witamina C podawana dożylnie jest badana jako potencjalny dodatek do leczenia onkologicznego w wybranych nowotworach, ale nie jest standardową terapią przeciwnowotworową i nie powinna zastępować leczenia onkologicznego. To nie jest „niewinna witaminka”. Wlewy mogą wiązać się z ryzykiem, szczególnie u osób z chorobami nerek, kamicą, niedoborem G6PD oraz u pacjentów przyjmujących określone leki onkologiczne.

Mam nadzieję że te przydługie wywody obalające mity nie wprowadziły was w objęcia Morfeusza. Spokojnie! Już kończę!

Ostatnią rzeczą którą wrzucam jest mała podpowiedź dla zainteresowanych, jakie mamy obecnie dostępne na rynku preparaty z witaminą C o statusie leku OTC (czyli leku bez recepty).

To by było na tyle…

Zdrówka!

FarMatka

Wpis NOWY CYKL: WITAMINOWA POTĘGA! – WITAMINA C vol. 1 pochodzi z bloga FarMatka.

Ból towarzyszy nam od urodzenia do dnia śmierci. Jednym z najczęściej przyjmowanych leków w celu jego uśmierzenia jest niewątpliwie ibuprofen. Dorośli zażywają go na wszelakie dolegliwości: migreny, bóle zębów, bóle miesiączkowe, bóle mięśniowe oraz w razie gorączki towarzyszącej wielu schorzeniom. Jako preparat dla dzieci, zarejestrowany już o 3 miesiąca życia, używany jest zazwyczaj przy ząbkowaniu lub przy gorączce występującej podczas wielu chorób wieku dziecięcego. Spotykamy go pod różnymi nazwami: Ibum, Ibuprom, Ibufen, Brufenik, MIG, Ibalgin, Nurofen, Kidofen itd…. A czy ktoś z Was przeczytał kiedyś ulotkę zanim go zażył? Czy wiecie co można a czego nie przy jego przyjmowaniu? Garść informacji niżej, ale wcześniej… TAK – Ciekawostka!!!

Trochę teorii…

Ibuprofen jest lekiem należącym do grupy tzw. Niesteroidowych Leków PrzeciwZapalnych (NLPZ). Wykazuje działanie przeciwzapalne (zmniejsza stan zapalny), przeciwgorączkowe (pamiętajcie, że leki przeciwgorączkowe zażywamy dopiero przy temperaturze powyżej 38°C)
i przeciwbólowe. Jego działanie polega na hamowaniu enzymu, który stymuluje wytwarzanie substancji prozapalnych odpowiedzialnych za wystąpienie objawów takich jak ból, obrzęk, zaczerwienienie, gorączka, złe samopoczucie itp.

Lek ten wchłania się bardzo dobrze w przewodzie pokarmowym. Jego maksymalne działanie w organizmie rozpoczyna się około 1-2 godzin jeśli podany jest w formie tabletki i po około 1 godzinie jeśli podano go w formie zawiesiny. Całkowite usunięcie leku z organizmu następuję po około 24 godzinach od podania ostatniej dawki.

Ibuprofen po przejściu do krwi, wiążę się z białkami występującymi
w osoczu (albuminy) w 99% – jest wtedy nieaktywny = NIE DZIAŁA. Takie połączenia są tak jakby „magazynem zapasowym” leku w organizmie. Gdy „wyczerpie się” wolna pula leku – ta niezwiązana z białkami – wtedy zostają uwalniane cząsteczki połączone z albuminą. Dzięki temu dłużej utrzymuje się stałe stężenie leku we krwi.

Ibuprofen jak każda substancja chemiczna na świecie (nawet „zwykła” sól kuchenna) ma swoje działania niepożądane. Do tych, które występują stosunkowo najczęściej należą:

Ciąża i karmienie piersią

Kobiety starające się zajść w ciążę powinny unikać ibuprofenu, ponieważ może on zaburzać proces implantacji (zagnieżdżania się) zarodka. Działanie to jednak występuję tylko w trakcie zażywania preparatu i ustępuje po zakończeniu terapii – nie utrzymuję się dłuższy czas!

Jeśli chodzi już o samą ciążę, ibuprofen może być stosowany (gdy to konieczne), ale tylko do końca II trymestru. W III jest on zabroniony.

Dlaczego akurat w trzecim trymestrze nie wolno przyjmować ibuprofenu?
Po pierwsze może hamować czynność porodową – wyciszać skurcze porodowe.
Po drugie: może wywołać przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego Botalla u noworodka co może skutkować nadciśnieniem płucnym. Zapytacie co to takiego ten przewód. Hmmmm…. Najprościej tłumacząc, dziecko znajdujące się w brzuchu ma nieco inną budowę tętnic (rurek z krwią ) wychodzących z serca. Odmienność ta polega na tym, że w serduszku maluszka istnieje połączenie (taka malutka „rurka”) między główną tętnicą – aortą oraz tętnicami płucnymi – pniem płucnym. Ma ono na celu ominięcie krążenia krwi przez płuca (dziecko w brzuchu mamy nie oddycha swoimi płucami, bo jest zanurzone w wodach płodowych, więc przepływ krwi w celu dostarczenia tlenu nie jest potrzebny). W normalnych warunkach to połączenie ulega zamknięciu kilka godzin po narodzinach, gdy dziecko zaczerpnie pierwszy oddech, płuca się rozprężą i rozpoczną swoją pracę. Ibuprofen może przyspieszyć ten proces jeszcze w brzuchu ciężarnej, czego skutkiem może być właśnie nadciśnienie płucne u maluszka.

Po trzecie: może dojść do uszkodzenia czynności nerek dziecka czego konsekwencją mogą być przewlekłe stany zapalne nerek maluszka.
Po czwarte: może dojść u dziecka do skazy krwotocznej, czyli nasilonej skłonności do krwawień.

Jeśli chodzi o podawanie preparatu matkom karmiącym ibuprofen jest lekiem o najlepiej udokumentowanym bezpieczeństwie takiej terapii. Praktycznie nie przechodzi do mleka (kategoria 1). Iloraz mleko/osocze wynosi 0,14 (to bardzo mało).

Interakcje z pożywieniem

Aby jeszcze bardziej zminimalizować ryzyko wystąpienia dolegliwości brzusznych po przyjęciu leku, zaleca się przyjmować go w trakcie posiłku lub po nim (nie na pusty żołądek).

Ibuprofen i inne leki

Jak już wcześniej wspomniałam ibuprofen łączy się z białkami w krwi zwanymi albuminami. Nie jest jednak jedynym lekiem, który takie połączenia tworzy. Jego połączenie jest jednak silniejsze niż poniżej wymienionych przeze mnie leków. Oznacza to, że potrafi wypierać je z tych wiązań, powodując ich zwiększenie stężenia we krwi, a co za tym idzie nasilenie ich działania łącznie z wystąpieniem objawów niepożądanych i toksycznych. NALEŻY UWAŻAĆ JEŚLI PRZYJMUJEMY KTÓRYŚ Z PONIŻSZYCH LEKÓW I SKONSULTOWAĆ SIĘ PRZED ZAŻYCIEM IBUPROFENU!!!

Przy lekach przeciwcukrzycowych efektem nasilenia ich działania może być jak dobrze się domyślanie niedocukrzenie (hipoglikemia). Dodatkowym działaniem ubocznym związanym z pobudzeniem pewnych receptorów przy wysokich stężeniach leków przeciwcukrzycowych jest zmniejszenie napływu krwi do mięśnia sercowego, a w konsekwencji niedokrwienie serca.

Kolejną interakcją jest zmniejszenie przez ibuprofen skuteczności wielu leków hipotensyjnych = na nadciśnienie. Efektem może być wzrost ciśnienia tętniczego, mimo prawidłowo przyjmowanych leków. Dodatkowo może dojść również do zaburzeń pracy nerek. Do grupy leków szczególnie podatnych na obniżenie ich działania (choć ibuprofen robi to bardzo słabo) są leki z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE-inhibitory) – ich przykłady poniżej (oczywiście jest ich znacznie więcej – wybrałam te najczęściej spotykane).

Gdzie znajdziemy ibuprofen?

Drogie mamy!!! Często na opakowaniach syropów znajdują się tabele dawkowania preparatu. Niestety przedziały (zarówno wiekowe i wagowe) czasem są zbyt rozległe i może się zdarzyć, że podacie dziecku zbyt mało leku. Polecam sprawdzić sobie odpowiednie dawki na fantastycznie stworzonym przez Mamęginekolog kalkulatorze objętości syropu. Dla dzieci syrop podajemy zgodnie z ich wagą (jeśli między wiekiem a wagą w dawce powstają znaczne rozbieżności!).

To by było na tyle…

Zdrówka!

FarMatka

Wpis Ibuprofen – czy wszystko o nim wiesz? pochodzi z bloga FarMatka.

Dzisiaj chcę Wam napisać o ciekawych sposobach i patentach na różne rzeczy (tzw. life hack’ach), w których wykorzystujemy preparaty apteczne. Ale wcześniej – ciekawostka

Wazelina

1. Jeśli zabrakło wam akurat preparatów do zmycia makijażu, wazelina jest świetnym (naturalnym) środkiem do demakijażu. Dodatkowo odżywi skórę twarzy.

2. Gdy na lakierowanych, skórzanych butach pojawi się otarcie lub plama bardzo łatwo zmyjecie ją przy pomocy wacika i wazeliny. Buty będą jak nowe.

3. A teraz ciekawa podpowiedź szczególnie dla kobiet: jeśli miejsce na skórze, na które rozpylasz perfumy najpierw posmarujesz wazeliną, zapach będzie dłużej utrzymywał się na ciele.

Aspiryna

Jeśli zauważyłaś że na Twoich koszulkach pojawiły się żółte plamy z potu, których nie da się wyprać mam na to radę! Zrób pastę z 2 tabletek aspiryny i połowy szklanki wody. Nałóż tą mieszankę na plamy na około 2-3 godzinki. Po tym czasie wypierz z resztą prania, a plamy znikną!

Kwiaty cięte dłużej postoją w wazonie, jeśli do wody dorzucimy jedną tabletkę aspiryny.

Jeśli nie możesz zwalczyć trądziku, zrób gęstą pastę z tabletki aspiryny i wody i nałóż ją punktowo na wyprysk na około 10 minut. Na drugi dzień zmiany powinny być mniej widoczne.

Wrzuć kilka tabletek do ubikacji i pozostaw na około 30 – 40 minut. Toaleta będzie dużo czystsza.

Jeśli zatkał Ci się odpływ, wrzuć do niego kilka tabletek aspiryny i zalej octem. UWAGA! Nie pochylaj się i nie wdychaj oparów!!!

Węgiel

Ogrodnicy powinni zapoznać się z bardzo łatwym sposobem na gnijący kompost. Gdy w kompostowniku zaczyna dochodzić do gnicia zamiast to prawidłowej fermentacji (co od razu czuć!) warto posypać go sproszkowanym węglem, który po kilku dniach spowoduje, że wszystko wróci do normy.

Storczyki są kwiatami lubiącymi zasadowy odczyn gleby. Dodaj trochę sproszkowanego węgla do ich podłoża, a zobaczysz jak Ci się odwdzięczą ślicznym kwitnieniem.

Talk

Niejedna kobieta przynajmniej raz w życiu doświadczyła bólu „tłustych” włosów w momencie kiedy nie ma czasu (lub chęci) na ich umycie, a zaraz musi wyglądać co najmniej dobrze. Wystarczy delikatnie posypać włosy talkiem, a jego nadmiar wytrzepać nad wanną/ umywalką. Voila!

Jeśli delikatne oprószycie rzęsy talkiem przed wytuszowaniem, staną się one lepiej oddzielone od siebie i grubsze po pomalowaniu.

Gdy musicie wychodzić a właśnie zauważyłyście tłustą plamę na spodniach posypcie ją talkiem, a po kilku chwilach zdejmijcie szczoteczką do paznokci. Talk wchłonie tłuszcz i po plamie ani śladu!

Jeśli macie problem z rozplątaniem łańcuszka posypcie go talkiem. Nie będzie się haczył i rozwiążecie go raz dwa.

Gliceryna

Gdy dodacie kilka kropel gliceryny do wody do mycia okien będą się one pięknie błyszczały, a nowy kurz i brud nie będą osiadać tak szybko.

Przetarcie luster roztworem wody i gliceryny uchroni je przed parowaniem podczas gorących kąpieli. Podobnie rzecz ma się z okularami i parowaniem po powrocie z zimnego dworu.

Gumowe elementy i obuwie będą dłużej sprężyste jeśli raz na jakiś czas przetrzesz je roztworem gliceryny.

Plamy po pisakach pozostałe na meblach łatwo usuniecie ściereczką nasączoną gliceryną.

Jeśli posiadacie dzieci wiecie ile radości sprawiają bańki mydlane. Dodanie kilku kropel gliceryny do płynu sprawi, że bańki będą kolorowo się mienić i nie pękną tak szybko.

Spirytus salicylowy

Raz na jakiś czas warto zamoczyć w spirytusie sztućce. Ochroni to je przed rdzewieniem i zdezynfekuje. Pamiętajcie by po takiej kąpieli dokładnie je wypłukać!

Nienawidzę odklejać cenówek z nowo kupionych rzeczy, szczególnie wtedy, gdy są one „nieodklejalne” i się rwą na kawałki! Z pomocą przychodzi spirytus: wystarczy nasączyć taką naklejkę na chwilę, a klej sam zacznie odchodzić.

Marker permanentny oraz tusz z długopisów nie będzie dłużej utrapieniem rodzica, gdy dowie się, że spirytus salicylowy potrafi go zmyć z wielu powierzchni.

Woda utleniona

Obecnie w wielu domach spotykamy nawilżacze powietrza. Mimo ich wspaniałego działania stanowią równocześnie idealne miejsce dla rozwoju bakterii i grzybów -a to jest już niebezpieczne. Ważne jest ich regularne czyszczenie, a najlepiej w tym celu sprawdzi się mieszanka szklanki wody utlenionej ze szklanką zwykłej przegotowanej wody.

Nie wiem czy wszystkie kobiety wiedzą, ale pędzle do makijażu oprócz regularnego mycia z resztek kosmetyków powinny być również odkażane! Inaczej zgromadzone na nich bakterie będziemy wcierać w skórę twarzy. Najprostszą metodą jest zamoczenie ich na kilka minut (po pierwotnym oczyszczeniu) w mieszance wody z wodą utlenioną w stosunku 1:1.

Ślady plam z krwi znikną z ubrań (szczególnie białych) łatwiej jeśli polejemy je wodą utlenioną i dodatkowo dodamy pół szklanki do pralki.

Pociemniałe fugi odzyskają swój blask jeśli nałożysz na nie pastę zrobioną z wody utlenionej i sody oczyszczonej. Taki preparat nałóż na fugi pozostaw na około 30 minut, a po tym czasie zmyj przy pomocy gąbki lub szczotki.

Koc termiczny

Czas wakacji… Domek nad jeziorem… i cały urok psuje brak klimatyzacji i okna w domku od strony nasłonecznionej. Wyobrażacie sobie to „piekiełko” w środku w ciągu dnia. Poradzić sobie można montując w oknach koc termiczny, który odbija światło. Ważne by przyczepić koc od zewnątrz okna, srebrną stroną w kierunku słońca.

Vicks VapoRub

Czy wiedziałyście że komary i muszki nie znoszą zapachu tej maści? Wystarczy zostawić odkręcony słoiczek w pobliżu a efekt będzie niemal natychmiastowy.

Jeżeli Wasze zwierzaki wspinają się na wasze meble niszcząc je, wystarczy, że umieścicie nieco maści na te miejsca. Zarówno psy jak i koty nie znoszą zapachu mentolu i na pewno więcej nie będą myszkować w zabezpieczonych przez Was w ten sposób miejscach.

Nadmanganian potasu

W PLASTIKOWEJ misce rozpuść kilka kryształków nadmanganianu w gorącej wodzie tak aby woda zabarwiła się na różowo (nie przesadź z ilością!) Następnie dodaj miarkę proszku/płynu do prania i wrzuć białe pranie. Dobrze zamieszaj, przykryj folią i zostaw na co najmniej 5 godzin, a najlepiej na całą noc. Rano wypierz całość w prace jak zawsze a przekonasz się, że ubrania znowu będą śnieżnobiałe!

Tabletki do czyszczenia protez

Niejedna mama zna problem przebarwionych plastikowych miseczek i talerzyków po sosie pomidorowym. Jest na to rada. Wrzuć przebarwione naczynia do wody z 2/3 tabletkami do protez i zostaw na około 1 godzinę. Później spłucz a po przebarwieniach nie powinno być śladu.

Jeśli w twojej rodzinie ktoś ma problem z nieświeżym zapachem z butów jest na to rada. Nalej ciepłą wodę do wiaderka i dorzuć 2-3 tabletek do protez. Włóż buty do wody i pozostaw na około godzinę. Następnie dokładnie wypłucz i wysusz, a problem zapachu zniknie.

Znowu czajnik (lub ekspres do kawy) jest pokryty kamieniem od środka a Ty masz dość zapachu octu w całym domu podczas jego czyszczenia? Napełnij go (lub pojemnik na wodę w ekspresie) i dorzuć 2 tabletki do protez. Włącz czajnik do zagotowania (w ekspresie włącz pełen program czyszczenia/płukania). Następnie wszystko spłucz i powtórz czynnośc jeszcze dwukrotnie, ale tylko z czystą wodą.

Jeśli podobnym problem „octowo-zapachowym” jest w Twoim domu czyszczenie słuchawki prysznicowej również możesz użyć do odkamieniania tabletek do protez. Nalej kilka ciepłej wody do torebki foliowej i dodaj 1-2 sztuk tabletek. Zawiąż gumką recepturką torebkę z roztworem wokół słuchawki, tak aby była ona dokładnie zanurzona. Po kilku godzinach możesz zdjąć worek i cieszyć się na nowo strumieniem wody.

Przypalone jedzenie na ściankach naczyń potrafi zniszczyć nie jedne paznokcie pani domu. Najlepiej wtedy wlać do niego ciepłej wody, dorzucić jedną tabletkę do protez i odczekać godzinkę. Później zmywać jak zwykle – zapieczony osad powinien sam odchodzić od ścianek.

Podobał się Wam wpis? Zostawcie jakiś ślad!

Zdrówka!

FarMatka

Wpis Aspiryna do kwiatów, czyli nietypowe użycie specyfików z apteki pochodzi z bloga FarMatka.

Sezon chorobowy, a więc jak to niektórzy nazywają: antybiotykowy. Ale czy na pewno? Czy zawsze konieczny jest antybiotyk gdy tylko nas rozłoży? Jedni mają zdanie, że tylko on jest ich w stanie postawić na nogi, z kolei inni bronią się przed nim rękami i nogami, gdyż uważają go za najgorszego wroga. Gdzie leży prawda?

Uważa się obecnie, że antybiotyki wypisywane są za często (!), a zwłaszcza najmłodszym pacjentom. Oczywiście istnieją liczne choroby bakteryjne dla których ordynacja antybiotyku jest wręcz konieczna, np.: zapalenie gardła i migdałków = angina, szkarlatyna, ropne zapalenie ucha lub BAKTERYJNE zapalenie dolnych dróg oddechowych. Warto jednak mieć na uwadze, że większość infekcji wieku żłobkowo-przedszkolno-szkolnego w przebiegu których obserwujemy kaszel i katar mają podłoże WIRUSOWE.
Istnieje badanie, które potrafi wykryć ewentualną obecność bakterii wraz z ich wrażliwością na dany antybiotyk. Mowa tu o antybiogramie. Skoro takie badanie istnieje dlaczego nie jest rutynowo zlecane przed wypisaniem antybiotyku? Ponieważ na wynik takiego badania trzeba czekać co najmniej kilka dni (bakterie muszą mieć czas na namnożenie się na płytce laboratoryjnej, a ewentualne leki czas na ich zwalczanie). Jest to zbyt długi czas dla lekarza, ponieważ może w tym czasie dojść do rozwoju choroby i co za tym idzie wystąpieniem ewentualnych powikłań. Aby tego uniknąć istnieją wytyczne pozwalające określić z dużym prawdopodobieństwem rodzaj danej infekcji i przepisać zalecone w danym przypadku leczenie. Antybiogram wykonuje się w razie braku efektu podjętej kuracji lub nietypowych objawów w przebiegu infekcji.
Dlaczego zatem lekarze nie wypisują antybiotyku „profilaktycznie”? Ponieważ w przypadku infekcji wirusowej jest on NIESKUTECZNY, a dodatkowo może narobić wiele złego, m.in. przyczynić się do powstania nowego szczepu opornego na ów antybiotyk. Jest to bardzo problematyczne, dlatego, że pula antybiotyków raczej nie powiększa się o nowe preparaty, natomiast grupa bakterii opornych stale rośnie. Może dojść do sytuacji, że nie będziemy mieli czym leczyć, bo powstanie patogen oporny na wszystkie rodzaje leków. Kolejnym problemem takiego zachowania jest wyniszczanie naturalnej dla nas flory bakteryjnej, która jest jedną ze składowych naszej odporności = pamiętajmy więc o probiotykach podczas zaleconej antybiotykoterapii.

Probiotyki LEKI o udowodnionym działaniu:

Formy antybiotyków dla najmłodszych

Antybiotyki łykane przez dorosłych mają standardowo postać tabletki lub kapsułki. Dzieci, szczególnie poniżej 4 roku życia nie potrafią połykać tego typu preparatu, dlatego specjalnie dla naszych milusińskich powstały one
w formie zawiesin (bardzo miałko rozdrobnionych substancji rozproszonych = zawieszonych – stąd nazwa – w płynie). W przypadku silnego osłabienia dziecka lek można podać również w iniekcji.

Często zdarza się, że rodzice są pewni, że wypisany przez lekarza lek dla najmłodszych jest w syropie/zawiesinie/roztworze, jednym słowem jest w formie płynnej. Często po powrocie do domu doznają szoku, że w butelce jest proszek a nie płyn i zdarza się niestety, że mimo instrukcji nie wiedzą co z tym zrobić. Poniżej przedstawię Wam najpopularniejsze antybiotyki stosowane szczególnie często w infekcji górnych dróg oddechowych: ich wygląd oraz sposób przygotowania i przechowywania.

„Pani Magister, a po to co ludziom problemy robić? Czemu im się nie chce od razu gotowego leku w płynie przygotować, tak jak syropy gotowe są, co?” Wbrew pozorom to częste pytanie w aptece. Już śpieszę z odpowiedzią. To nie jest tak, że firmom farmaceutycznym się „nie chce”. Antybiotyki są takimi substancjami chemicznymi, które szybko się deaktywują po rozpuszczeniu w wodzie. Innymi słowy gdyby zostały od razu rozpuszczone (zawieszone) w trakcie produkcji, zanim trafiłyby do odbiorcy prawdopodobnie byłyby nieaktywne czyli nieskuteczne.

Zanim o konkretnych preparatach zapamiętajcie kilka ważnych zasad dotyczących antybiotyków i ich przyjmowania.

Jak prawidłowo przygotować zawiesinę z antybiotykiem dla dziecka?

W większości preparatów przygotowanie polega na dolaniu odpowiedniej ilości wody do butelki. Pomyślicie: „Czy ona oszalała, co w tym trudnego?!” A jednak okazuje się, że na każdym kroku można popełnić błąd, który będzie wpływał na nieskuteczność działania lub stanowić niebezpieczeństwo dla dziecka (za duża ilość dodanej wody = za niskie stężenie leku = nieskuteczność leczenia lub za mała ilość dodanej wody = za duże stężenie = możliwość przedawkowania = wystąpienie działań niepożądanych). Szczególnie jeśli rodzic jest zdenerwowany chorobą dziecka lub jak to często w takich sytuacjach bywa niewyspany i przemęczony, łatwo o pomyłkę.

Czy podać lek z lodówki? Co z „gardziołkiem”?

Młody rodzicu, czy słyszałeś kiedyś od swoich rodziców/teściów odnośnie własnych dzieci zdanie w stylu: „Nie dawaj mu (jej) zimnego ….. (w miejsce kropek pomyśl o dowolnym produkcie trzymanym w lodówce: jogurcie, serku homogenizowanym, soczku, wodzie) bo będzie zaraz chory (chora)!” Ja tak… A co w przypadku antybiotyku z lodówki? Powinnyśmy go najpierw ogrzać przed podaniem? Moja odpowiedź: Broń Was Panie Boże! Takie postępowanie może obniżyć trwałość antybiotyku. Zresztą lek podajemy w naprawdę małych dawkach i nawet jeśli będą one zimne to dziecku nie zaszkodzą. W anginie wręcz wskazane jest ochładzać drogi oddechowe, gdyż zimno zmniejsza obrzęk i ból w gardle! Jeśli jednak MUSICIE to ogrzać z jakiegoś powodu to proponuję zostawić w temperaturze pokojowej strzykawkę z już odmierzoną dozą leku na kilkanaście minut.

Zapomniałam schować do lodówki „O Matko Boska!”

Co zrobić, jeżeli zapomnieliśmy po podaniu leku włożyć butelkę z powrotem do lodówki, a przypomnieliśmy sobie o tym po czasie? Trudno mi odpowiedzieć jednoznacznie na to pytanie. Wiadomo, że jeśli szybko przypomnimy sobie o tym możemy uznać za wysoce prawdopodobne, że lek jest dalej aktywny. Uznaje się  powszechnie, że jeżeli rozrobiony antybiotyk stał w temperaturze pokojowej (do 25⁰C) maksymalnie do 24 godzin to nadaje się do dalszego leczenia dziecka. Jeżeli jednak czas ten był dłuższy, antybiotyk widocznie zmienił barwę lub konsystencję wówczas musimy iść do lekarza po receptę na nową butelkę. Każda sytuacja jest inna – zależy od temperatury powietrza w dany dzień, nasłonecznienia itd. Prawda jest taka, że nie da się na oko stwierdzić czy zawiesina nadaje się wciąż do użytku czy już nie.

A co gdy dziecko zwymiotowało po podaniu antybiotyku?

Przyczyną wymiotów malucha po podaniu leku może być miedzy innym alergia na niego. Jednorazowe wymioty nie oznaczają od razu uczulenia – musimy podać lek ponownie i obserwować czy sytuacja się powtórzy.

Uczulenie może też objawić się wystąpieniem wysypki, opuchlizny lub pokrzywki. Wtedy konieczna jest wizyta u lekarza w celu zmiany leku.

Tyle na dzisiaj. Wkrótce druga część z kolejnymi grupami leków: makrolidy, linkozamidy i chemioterapeutyk.

Zdrówka

FarMatka

Wpis Antybiotyki dla dziecka – jak prawidłowo przygotować i podać. CZĘŚĆ I (infekcje górnych dróg oddechowych – βlaktamy = penicyliny i cefalosporyny) pochodzi z bloga FarMatka.

Dzisiaj o bardzo aktualnym z racji aury jesienno-zimowej temacie, czyli katarze i sposobach radzenia sobie z nim u niemowlaków i tych troszkę starszych dzieci. Na katar istnieje tyle określeń ile ludzi: babole, baboki, gile, kozy, smarki, gluty, fąfle, flegma, charki itd… Podobnie tyle samo jest pomysłów jak sobie z nim radzić. Usystematyzujmy tę wiedzę by na przyszłość nie mieć wątpliwości co zrobić. Zanim zaczniemy – CIEKAWOSTKA

Skąd się biorą smarki w nosie?

Katar (profesjonalna nazwa to nieżyt nosa) to nic innego jak śluz produkowany przez nabłonek w naszych drogach oddechowych. Może on być wytwarzany w ilości fizjologicznej, ponieważ nos, aby działać w prawidłowy sposób potrzebuje być nawilżony. Może być też nadprodukowany w stanach patologicznych, np. podczas zarażenia wirusami (rinowirusy, adenowirusy, koronawirusy), podczas alergii lub gdy jakieś ciało obce utknie w środku. Nos potrafi niekiedy wytworzyć do 1 litra gili na dzień (!) – niezły wynik, prawda? Każda mama wie kim jest CMD. Niee….? Naprawdę nie wiecie??? No to spójrzcie niżej:

Najczęstszą przyczyną wizyt u pediatry szczególnie młodych mam, są właśnie infekcje dróg oddechowych maluchów. Średnio 2 maluchy na 3 obecne w przychodni zjawiły się tam właśnie z powodu „kataro-kaszlo-gorączki”. Zakażenia te są właśnie główną przyczyną wysokiej temperatury, a w większości wywołane są przez wirusy: rinowirusy (25–40%), adenowirusy, wirusy RSV, grypy i paragrypy. U zdrowych dzieci poniżej 6. roku życia można spodziewać się w ciągu roku nawet od 6 do 8 przypadków kataru (!) – najczęściej gdy nadchodzi jesień a nasi milusińscy zaczynają przygodę ze żłobkiem albo przedszkolem.
Do ukończenia 1. roku życia najczęstszą przyczyną wystąpienia kataru i zatkania nosa jest zapalenie błony śluzowej górnych dróg oddechowych, związane z zakażeniem (w większości wirusowym). Przyczyną może też być przerost lub przewlekłe zapalenie migdałka gardłowego, jednak przypadłość ta w tym wieku występuje bardzo rzadko.
U dzieci od 2. roku życia katar oraz zaburzenia drożności spowodowane są zwykle infekcjami oraz alergiami (ANN – alergiczny nieżyt nosa). Właśnie w tym wieku dosyć często mogą występować problemy z migdałkiem gardłowym.
Pamiętajmy, że u dziecka, szczególnie rozpoczynającego przygodę ze żłobkiem lub przedszkolem zakażenia górnych dróg oddechowych są nawracające i jest to normalne!!! Ich układ odpornościowy zaczął właśnie naukę i pracę! Ma przecież styczność z potężną ilość nowych drobnoustrojów (nowe dzieci = nowe patogeny, dużo dzieci = dużo patogenów, zamknięte pomieszczenie, sala = duże zagęszczenie patogenów itd… ).

Fazy zakażenia wirusowego

Na szczęście większość zakażeń ma podłoże wirusowe i ma charakter samoograniczający się. Wymagają one od nas leczenia objawowego. A jakie są najczęstsze objawy? Obfity katar – najpierw wodnisty, później gęsty, zatkany nos, kichanie, gorączka, kaszel, ból gardła, ogólne rozbicie. Aby móc prawidłowo leczyć maluchy warto poznać kolejne etapy zakażenia wirusowego, a mamy ich trzy.

Choroba rozpoczyna się już wtedy, gdy nie obserwujemy jeszcze objawów – to tzw. okres wylęgania. Po odpowiednim namnożeniu się wirusa przechodzimy do fazy pierwszej zwanej naczyniową (przekrwienno-obrzękowo-wysiękowa). Skąd ta nazwa? Ponieważ na tym etapie wirusy wnikają do komórek nabłonka dróg oddechowych i doprowadzają je do martwicy – komórki te ulegają złuszczaniu. Dodatkowo zaburzony jest tzw. klirens śluzówkowo-rzęskowy. Co to oznacza? Wyobraźcie sobie, że wnętrze „rurek” tworzących drogi oddechowe pokryte jest na całej swej długości mini „gąsieniczkami” zwanymi rzęskami. Mają one za zadanie przesuwać zalegającą wydzielinę, śluz, ciało obce (cokolwiek co jest ble! i powinniśmy to wypluć) od płuc w stronę jamy ustnej. To właśnie zdolność tego transportu nazywamy klirensem śluzówkowo-rzęskowym. Mi to zawsze dobrze tłumaczy obraz rzucającego się rockmana w tłum ludzi pod sceną, który jest niesiony na ich rękach na drugi koniec sali… Ale wróćmy do tematu: w tym momencie zostają uwolnione specjalne substancje zwane mediatorami stanu zapalnego – to właśnie one powodują wystąpienie pierwszych objawów takich jak ból, gorączka, ogólne rozbicie. Substancje ten odpowiedzialne też są za rozluźnienie naczyń krwionośnych (taadaaam: faza NACZYNIOWA) przez co zwiększa się ich przepuszczalność i dlatego tej fazie towarzyszy wodnisty katar i suchy kaszel oraz uczucie zatkania nosa.

Kolejna faza nosi nazwę komórkowej (faza gęstego śluzu). W tym czasie substancje o nazwie cytokiny, które zostały uwolnione wcześniej (to właśnie te „mediatory stanu zapalnego”) prowadzą do nacieku zapalnego na komórkach oraz zagęszczenia śluzu. Na tym etapie kaszel zmienia swój charakter na mokry (produktywny) i wywoływany jest ściekaniem owego gęstego gluta po tylnej ścianie gardła (bleeech, nie znoszę jak czasem podchodzi on tak wysoko, że pojawia się w gardle).

Po tej fazie zwykle dochodzi do ustąpienia objawów i wyzdrowienia. U niemowląt i dzieci młodszych trwa to od 10 do 14 dni. Dzieci starsze potrafią poradzić sobie z infekcją nieco szybciej bo stan ten osiągają w około tydzień.

Może się niestety zdażyć, że organizm jest z jakiś powodów osłabiony i nie potrafi w pełni zwalczyć objawów choroby, albo nie stosujemy odpowiedniego leczenia wspomagającego. Zalegająca, gęsta wydzielina jest idealną pożywką dla bakterii. I tutaj rozpocząć się może trzecia faza infekcji.

Około 1 na 10 zachorowań kończy się nadkażeniem bakteryjnym. Nie wszystkie jednak muszą być leczone antybiotykiem. Część z nich mimo obecności bakterii również potrafi być infekcją samoograniczającą się.

A co z kolorem kataru? Czy zielony to zawsze bakterie i trzeba wypisywać antybiotyk?

NIE.
Obecnie mit koloru kataru sugerującego pochodzenie bakteryjne upadł. Dlaczego więc lekarze nadal pytają o wygląd kataru? A no dlatego, żeby wiedzieć w jakiej fazie choroby znajduje się maluch, żeby móc zalecić właściwie leczenie. Jak wyżej napisałam: katar w pierwszej fazie jest wodnisty i raczej przezroczysty, w kolejnej robi się gęsty i nabiera koloru (od żółtego, przez pomarańczowy, aż po wszelkie odcienie zieleni), tylko po to aby w trzeciej fazie choroby wirusowej… zniknąć!

A wiec jak leczyć właściwie?

Gdy weźmiemy pod uwagę ilość i różnorodność preparatów aptecznych „na przeziębienie” możemy się w ich gąszczu nieźle pogubić (nawet ja czasem miałam problem ze spamiętaniem nowych „cudów” proponowanych przez firmy farmaceutyczne!). Jeśli chodzi o preparaty przeciwwirusowe brak jest substancji celowanych na konkretne wirusy (no może poza grypą) – i tak mówię tutaj też o bardzo popularnej przez ostatnie kilka sezonów inozynie (Neosine, Groprinosin, Eloprine itd.) Jeśli chodzi o pozostałe, jest ich tak wiele i są tak różne, że niżej spróbuję w możliwie przystępny sposób dać Wam krótką instrukcję „które, na co, po co, kiedy”.
Po pierwsze jednak, przez cały okres choroby ważna jest:
WŁAŚCIWA HIGIENA, czyli:

A czym możemy oczyszczać nos u „niesmarkających” dzieci?

Niestety maluchy do około 2 roku życia (a niektóre nawet dłużej) nie potrafią same wysmarkać zalegającej w nosku wydzieliny. Jest to uporczywe dla najmłodszych ponieważ do około 1 roku życia oddychają głównie nosem (mechanizmy regulacji związane z jednoczesnym ssaniem piersi i oddychaniem). O ile wodnista wydzielina zostanie połknięta (kwas żołądkowy odpowiednio sobie z nią poradzi) o tyle ta gęstsza lub nawet zaschnięta, potrafi długo zatykać już i tak obrzęknięty nos, utrudniając życie dziecięcia (i Mamy ). Kiedyś do wyciągnięcia kataru używano głównie gruszek.

Obecnie pojawiły się na rynku aptecznym aspiratory do nosa. Mamy aspiratory manualne, tzn. takie których jeden koniec wkładamy do noska dziecka, a drugi – ustnik – rodzic trzyma w buzi i….zasysa! Mama (lub Tata) „wciągają” ustami przez rurkę zalegającą w nosku wydzielinę. Jak można łatwo się domyślić trzeba mieć niezłą pojemność płuc i niemałą kondycję. Poza tym niektórzy rodzice uważają tę czynność za obleśną (na przykład mój osobisty prywatny Mąż).

Następcami aspiratorów do ust są te z końcówką do… odkurzacza. Tutaj całą robotę rodzica przejmuje odkurzacz, którego moc ssąca jest odpowiednio zredukowana przez specjalny system rurek. Nie raz widziałam strach w oczach rodzica, gdy w aptece proponowałam ten typ urządzenia. Pewnie w tym momencie przez głowę rodzica toczyła się gonitwa myśli: „Czy ona oszalała?! Chce mi zabić dziecko?! Przecież wyssie mu mózg?! Czy to bezpieczne?! Co za wariat podłącza dziecko do odkurzacza?!” . Otóż drodzy rodzice, uważam to rozwiązanie za bezpieczne (są zestawy oznaczone 0+ – czyli od urodzenia) – nie sądzę aby producenci ryzykowaliby zbiorowymi pozwami rodziców dzieci z uszkodzonymi nosami Wiadomo, że jeśli jakiś sprzęt używamy w zły sposób zawsze możemy nim zrobić krzywdę, zatem warto najpierw DOczytać, DOsprawdzać ewentualnie DOpytać co i jak, żeby nie mieć wątpliwości.

Najnowsze produkty dostępne na rynku to aspiratory elektryczne – znalazłam pozycje małe, kieszonkowe, które działają na baterie oraz jeden duży, stacjonarny podłączany do prądu.

Na pytanie który jest najlepszy, odpowiem: to zależy! Od czego? Od własnych preferencji, od sytuacji w jakiej odciągamy katar, od stanu portfela, w końcu od dziecka i jego tolerancji. Przy każdym napisałam Wam zalety i wady.
Ja osobiście preferuje i używam aspirator do odkurzacza, choć również dostrzegam wady tego rozwiązania.
Pamiętać należy o 3 złotych zasadach aspiracji kataru – niezależnie od rodzaju sprzętu:

No dobrze ale jaką wodą morską? Jest to tak rozległy temat, że stworzę o tym osobny wpis już wkrótce. Pamiętajcie jednak, że dobra woda morska NIE POTRZEBUJE konserwantu w składzie! No dobra dobra FarMatko, a skąd ja mam wiedzieć co jest konserwantem?! – pomyślicie. <klik> – wydrukujcie sobie

A teraz pomówmy w końcu o leczeniu…

W pierwszej fazie naszym głównym celem jest zmniejszenie wodnistego kataru lecącego z nosa oraz zniesienie obrzęku, a co za tym idzie uczucia zatkania nosa. Można też podawać leki łagodzące suchy kaszel (jeśli taki wystąpi) aby nie podrażnić dodatkowo gardła maluchów.

WODNISTY WYCIEK I ZATKANY NOS

SUCHY KASZEL I PODRAŻNIONE GARDŁO

Poświęcę temu zagadnieniu osobny wpis, bo dziś chciałabym się skupić typowo na preparatach na katar, jednak wspomnę, że gardło możemy wspomóc preparatami POWLEKAJĄCYMI, tzn. takimi, które pozostawiają na ścianach gardła i przełyku cienką warstwę ochronną.

DODATKOWE PREPARATY, KTÓRE MOGĄ POMÓC

W drugiej fazie ważne jest rozrzedzenie gęstej wydzieliny. Istotne jest, aby odstawić leki obkurczającye naczynia (sympatykomimetyki), gdyż potęgują one zagęszczanie wydzieliny. W tym okresie wdrażamy do terapii leki mukokinetyczne i mukolityczne.

Aby podawane leki rozrzedzające wydzielinę mogły prawidłowo zadziałać niezbędne jest prawidłowe nawodnienie dziecka. Dodatkowo ważne jest odpowiednie nawilżenie powietrza (robimy to nawilżaczem – jest ich mnóstwo na rynku – lub np. mokrym ręcznikiem przewieszonym przez ciepły kaloryfer).

Leki mukolityczne (mukolityki) mają na celu zmniejszenie lepkości zalegającego kataru – innymi słowy jego rozrzedzenie. Ma to ułatwić odkrztuszenie i tym samym pozbycie się zalegającej wydzieliny. Leki z tej grupy mają też działanie sekretolityczne tzn. zmniejszają wielkość cząsteczek „gluta” co również przyczynia się do ułatwienia jego usuwania. Atutem tej grupy leków jest fakt, że nie wpływają na zwiększenie produkcji dodatkowych ilości wydzieliny (mówiąc potocznie: nie zalewa nas od środka). Najczęściej stosowanymi lekami z tej grupy są: acetylocysteina, erdosteina, karbocysteina oraz wyciągi z bluszczu pospolitego.

Drugim rodzajem leków są leki mukokinetyczne (mukokinetyki) których zadaniem jest zwiększenie transportu rzęskowego i zmniejszenie przyczepności śluzu do nabłonka – innymi słowy wspomaganie odruchu odkrztuszania i usuwania zalegającej w drogach oddechowych wydzieliny. Leki te stymulują wydzielanie surfaktantu czyli substancji, która naturalnie powleka nasze pęcherzyki w płucach aby w czasie oddychania się nie zapadały. Stymulowanie jego produkcji ma również na celu ułatwienie ewakuacji zalegającej wydzieliny. Dodatkowo leki te posiadają również właściwości mukolityczne – rozrzedzają gęsty glut . Najbardziej znanymi są ambroksol i bromheksyna.

Oprócz wyżej wymienionych grup leków doskonałą metodą rozrzedzającą wydzielinę są nebulizacje (inhalacje). Możemy je wykonywać ze zwykłej soli fizjologicznej (0,9% NaCl) lub stężonej – hipertoniczniej (dostępne preparaty z 1,5%, 2,2% lub 3,0% NaCl). Ich działanie nieco się różni. Hipertoniczne silniej rozrzedzają gęstą wydzielinę. Izotoniczna sól fizjologiczna (0,9%) działa bardziej nawilżająco (choć także potrafi rozrzedzać zalegającą wydzielinę).

Kolejną metodą, która może wspomóc usuwanie gęstego kataru jest płukanie zatok, jednak powinna być stosowana u starszych dzieci (od około 4 roku życia) – choć jest jeden preparat dla młodszych – pokażę Wam go niżej. Polega ona na mechanicznym wyczyszczeniu zalegającej wydzieliny wraz z całym biofilmem. Dodatkowo w czasie płukania obkurczają się naczynia krwionośne, a co za tym idzie zmniejsza się obrzęk nosa. Do skutków ubocznych występujących bardzo rzadko możemy zaliczyć pieczenie i podrażnienie błony śluzowej oraz wymioty. Metody tej nie można stosować u dzieci ze stanem zapalnym ucha! A czym płukać? W aptece jest wiele gotowych zestawów służących irygacji (płukaniu). Do czynności tej używamy roztworów soli lub preparatów wody morskiej. Można również używać gotowych saszetek, które rozpuszcza się w schłodzonej, przegotowanej wodzie. Odpowiedni roztwór wlewamy do pojemnika. Irygację wykonujemy nad zlewem, obracając głowę w bok. Oddychając ustami wlewamy roztwór do dziurki wyżej do momentu, aż zacznie wypływać dziurką znajdującą się niżej. Przed zmianą strony jak i po całym zabiegu wydmuchujemy nos. Jeśli nie jesteście pewni czy robicie to dobrze, a instrukcja dołączona do zestawu jest nieczytelna/niezrozumiała w Internecie znajdziecie mnóstwo filmów instruktażowych.

Niezależnie od czasu trwania infekcji wirusowej i jej fazy równolegle powinno podawać się leki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne.
Zgodnie z obowiązującymi polskimi wytycznymi w zwalczaniu bólu i gorączki stosujemy paracetamol lub ibuprofen. Lekiem pierwszego wyboru powinien być ibuprofen (ponieważ działa on zarówno przeciwbólowo, przeciwgorączkowo jak i przeciwzapalnie), o ile nie istnieją ku temu przeciwwskazania. Leki przeciwgorączkowe powinny być stosowane, gdy gorączce towarzyszy dyskomfort lub złe samopoczucie.

Uffff….. to już koniec

Zdrówka!

FarMatka

Wpis Gile, smarki i babole czyli przygody Mam w krainie kataru pochodzi z bloga FarMatka.

Dzisiejszy temat dotyczy preparatu doskonale znanego dużej części męskiego grona (choć kobiety przecież też wiedzą o czym mowa, prawda? :D). Viagra, czyli pierwszy preparat z sildenafilem – substancją wspomagającą erekcję u mężczyzn cieszy się po dziś dzień dużym zainteresowaniem. Jest to lek, którego nazwę in działanie zna większość ludzi na świecie. Jej popularność rozpoczęła się w 1993 kiedy to Pfizer (firma farmaceutyczna) zrewolucjonizował rynek farmaceutyczny tym pionierskim preparatem.

Zdecydowałam, że dzisiejszy wpis będzie miał inną formę niż poprzednie. Będzie bowiem zebraniem najpopularniejszych faktów i mitów powtarzanych na temat Viagry. Zaczynajmy!

1. Viagra została odkryta przez przypadek

PRAWDA.
Pod koniec XX wieku (dokładnie w 1989) dwóch naukowców próbowało stworzyć nowe lekarstwo, które pomogłoby chorym na nadciśnienie i duszności z nim związane. Podczas badań klinicznych nad owym preparatem okazało się, że lek nie spełniał stawianych wymagań w walce z dusznością i nadciśnieniem. Zaobserwowano jednak zaskakujące skutki uboczne. Męska populacja biorąca udział w badaniu na widok pięknych pielęgniarek dostawała wzwodu (!). Sytuacja powtarzała się na tyle często, że nie uszła uwadze lekarzy, którzy postanowili powtórzyć badania kliniczne nad lekiem, jednak tym razem w kierunku skuteczności leczenia zaburzeń erekcji. Tak właśnie odkryto SILDENAFIL.

2. Wystarczy łyknąć Viagrę, by „konar zapłonął”

MIT.
Substancja aktywna leku – sildenafil – blokuje enzym o nazwie PDE5 (fosfodiesteraza typu 5). Najprościej tłumacząc enzym ten odpowiada za rozkład (deaktywację) substancji odpowiedzialnej za wystąpienie wzwodu na skutek stymulacji napływu krwi do penisa. Aby substancja ta pojawiła się w miejscu docelowym mózg musi wysłać sygnał o podnieceniu seksualnym. Zatem sama Viagra nie stymuluje wzwodu, a hamuje rozkład substancji odpowiedzialnej za ten wzwód. Wniosek: Viagra pozwala aby wzwód zastymulowany podnieceniem (sygnał z mózgu) był silniejszy.

3. Viagra to tajna broń CIA w Afganistanie

PRAWDA.
Działania USA w Afganistanie wymagały zwerbowania lokalnych ludzi, którzy udzielaliby cennych informacji. W czasie negocjacji okazało się, że poza bronią, opieką medyczną lub wizami potencjalni informatorzy chętnie sprzedawali wiedzę za VIAGRĘ! Dlaczego? W tamtym kraju mężczyzna może mieć kilka żon. Często zdarza się, że owe żony są zasadniczo młodsze od męża. Starzejący się mężczyźni, aby osiągnąć odpowiedni poziom i status społeczny, musieli dowieść swej „męskości”. W Afganistanie jest to rozumiane poprzez spłodzenie dużej ilości dzieci, a konkretnie synów. Oto odpowiedź na wartość niebieskiej pigułki…

4. Viagra może być zażywana dopiero po 40. roku życia

MIT.
Pierwotną grupą docelową, zmagającą się z problemami z erekcją rzeczywiście byli panowie w większości po 40tym roku życia. Obecnie jednak obserwuje się coraz większy procent panów poniżej tego wieku, którzy zgłaszają u lekarza problemy z potencją. Obserwacje wyjaśniają, że odpowiedzialny jest za to niechlujny styl życia – niezdrowa dieta, brak ruchu, stres – który niestety w obecnych czasach dosyć często występuje u młodych mężczyzn.

5. Viagra może być wykorzystywana w leczeniu dzieci

PRAWDA.
Jak już wyżej pisałam Viagra miała być pierwotnie lekiem na nadciśnienie i dusznicę – oprócz udowodnionego działania stymulującego wzwód posiada też właściwość rozkurczową wobec naczyń krwionośnych. Liczne badania wykazały, że sildenafil potrafi zwiększać wydolność u dzieci i noworodków cierpiących na nadciśnienie płucne.
Zaraz po porodzie ciśnienie w płucach dziecka jest wysokie, ale w momencie wyrównania oddechu zaczyna ono spadać aż do wartości prawidłowych. Niekiedy sytuacja ta nie ma miejsca i ciśnienie pozostaje na wysokim poziomie przez co płuca nie otrzymują odpowiedniej ilości tlenu. Wysokie ciśnienie w naczyniach krwionośnych płuc może też wystąpić w ciągu kilku dni po urodzeniu. Przetrwałe nadciśnienie płucne może w konsekwencji uszkodzić mięsień sercowy dziecka. Sildenafil okazał się lekiem, który potrafi stan ten unormować.

6. Viagra jest jedynym działającym lekiem z sildenafilem

MIT.
Viagrę chroniło przez wiele lat prawo patentowe. Obecnie jest ono już nie ważne, co oznacza, że Pfizer (producent Viagry) stracił wyłączność na produkcję tego preparatu. Od tego czasu na rynku pojawiły się bardzo liczne odpowiedniki pod zróżnicowanymi nazwami, dawkami i oczywiście o znacznie niższej cenie niż oryginał. Wielu użytkowników potwierdza, że ich działanie jest równoznaczne lub nawet lepsze w stosunku do z pierwowzoru.

7. Viagra może być wykorzystywana w leczeniu zaburzeń seksualnych u kobiet

PRAWDA (choć nie do końca :))
Viagra jest obecnie zarejestrowania jako lek w leczeniu zaburzeń seksualnych u mężczyzn. Jednak badanie przeprowadzone w 2004 w USA wykazało, że kobiety po menopauzie leczone sildenafilem odczuwały większe podniecenie, częściej występujący orgazm oraz lepsze doznania seksualne. Nadal trwają badania nad bezpieczeństwem stosowania Viagry u kobiet, jednak otrzymane wyniki mogą wpłynąć na to, że wkrótce preparat ten uzyska również rejestrację jako lek na zaburzenia seksualne u kobiet.

8. Po połnięciu Viagry mężczyzna musi natychmiast uprawiać seks

MIT.
Jak już napisałam w micie numer 2, Viagra nie wywołuje wzwodu, a przyczynia się jedynie do zwiększenia przepływu krwi do genitaliów mężczyzny w momencie wystąpienia sygnałów z mózgu o stanie pobudzenia seksualnego. Idąc tym tokiem rozumowania, jeśli nie ma w pobliżu czynnika wzbudzającego podniecenie, nie wystąpi również erekcja, a co za tym idzie seks czy nawet samozaspokojenie (masturbacja) nie będą „obligatoryjną czynnością” w tym momencie.

9. Viagra jest jednym z najczęściej fałszowanych leków na świecie

PRAWDA.
Temat zaburzeń erekcji jest niestety nadal tematem tabu dla wielu mężczyzn na niego cierpiących. Ten wstyd potrafi być tak silny, że zamiast przedstawić problem lekarzowi i uzyskać od niego fachową pomoc, wielu z nich woli kupić preparat anonimowo z niesprawdzonych źródeł (Internet, stacjonarne „sklepy”). Niestety jest to idealne pole manewru dla fałszerzy.
W wielu krajach ciągle słyszy się o przechwyceniu kolejnej partii podrobionej Viagry o niemałej wartości rynkowej. Nielegalny biznes mimo ostrzeżeń wciąż kwitnie, ponieważ zdesperowani mężczyźni nadal kupują preparaty ze źródeł wątpliwego pochodzenia, nie patrząc na niebezpieczne konsekwencje. Gdyby podrabiane leki były po prostu nieskuteczne można mówić o najlepszym scenariuszu takich działań. Niestety w Narodowym Instytucie Leków, gdzie bada się skład preparatów pochodzących z nielegalnych źródeł, odkryto że podróbki Viagry zawierały wiele „ciekawych ” i niebezpiecznych substancji: arszenik, cement, nikiel, pastę podłogową, kwas borny, farbę z ołowiem, pastę do butów i gips!

10. Viagrę można kupić bez recepty

MIT.
Lek pod nazwą Viagra jest w Polsce wydawany jedynie na receptę. Można jednak kupić bez recepty szereg preparatów zawierających tę samą substancję (sildenafil) pod innymi nazwami, np. MaxOn, Inventum, Maxigra. Preparaty bez recepty różnią się kilkoma rzeczami: mają mniejszą dawkę leku w tabletce – 25 mg, (Viagra występuje w dawkach 25, 50 oraz 100mg) i są odpowiednio droższe (w przeliczeniu na ilość substancji w pojedynczej dozie). Jak łatwo policzyć wystarczy zażyć więcej sztuk preparatu bez recepty, aby uzyskać odpowiednią dawkę Viagry. Uważam jednak, że wprowadzenie tego preparatu bez recepty implikuje sytuacje, gdy potencjalni klienci, ciesząc się z faktu braku przymusu pójścia po receptę, bagatelizują fakt, że lek może być niebezpieczny. Na ten przykład Viagry nie powinny stosować, np. osoby z zaburzeniami pracy serca, zażywające leki hipotensyjne, z niewydolnością wątroby, po przebytym udarze lub zawale mięśnia sercowego.

11. Viagra może pomagać zawodowym pływakom

PRAWDA.
Po wejściu do zimnej wody zdarza się, że u pływaka może dojść do nagłego obrzęku płuc (SIPE). Dzieje się to na skutek silnego zwężenia naczyń krwionośnych ramion i nóg w kontakcie z zimną wodą. Może to spowodować gromadzenie się krwi w sercu i płucach. Objawia się to nagłym kasłaniem z krwią, problemem w zaczerpnięciu oddechu i w efekcie niskim poziomem tlenu we krwi. Sytuacja ta jest tym bardziej niebezpieczna, że ma miejsce w wodzie. Naukowcy zaobserwowali, że u zawodników z udowodnionym problemem z SIPE, podawanie sildenafilu przed wejściem do wody pomogło zwalczyć objawy obrzęku (na skutek rozszerzania naczyń krwionośnych).

12.  Viagra sprawia, że dłużej… żyją kwiaty

PRAWDA.
Hodowla i sprzedaż kwiatów jest silnie rozwijającym się, a jednocześnie trudnym w prowadzeniu biznesem. Jak wiadomo kwiat po ścięciu ma relatywnie krótki czas przydatności. Naukowcy długo szukali różnych substancji pomagającym przedłużyć życie kwiatów. Izraelscy i australijscy badacze odkryli, że już 1 mg Viagry daje taki efekt. Wytłumaczenie tego tkwi w samym działaniu sildenafilu, który spowalnia rozkład substancji cGMP (cykliczny monofosforan guanozyny). Owa substancja jest tą, która odpowiada u mężczyzn za wystąpienie erekcji, a u roślin za dłuższą żywotność.

Tyle na dzisiaj. Jeśli macie jakieś pytania zapraszam do komentowania

Zdrówka!

FarMatka

Wpis Ciekawe życie niebieskiej pigułki, czyli fakty i mity o Viagrze pochodzi z bloga FarMatka.

Dzisiejszy wpis będzie dotyczył choroby metabolicznej dobrze wielu z nas znanej a mianowicie cukrzycy.

Jednymi z preparatów jakimi kontrolujemy (bo wyleczyć się jej nie da) niektóre postacie tej choroby są insuliny. Insulina jest hormonem, który przez zdrowego człowieka produkowany jest w trzustce. Ma ona kontrolować poziom glukozy (potocznie nazywany „poziomem cukru”) we krwi. Żeby zobrazować jak działa insulina wobec glukozy posłużę się poniższym obrazkiem.

Insulina jest „kluczem” który otwiera wejście do komórek naszego ciała, aby glukoza obecna we krwi mogła sobie tam wejść i działać. U chorych na cukrzycę proces ten jest zaburzony (w zależności od rodzaju cukrzycy w różny sposób). Dlatego aby utrzymać prawidłowy „poziom cukru” we krwi czasem niezbędne jest podawanie hormonu „z zewnątrz”.

Mamy na rynku kilka rodzajów insulin. Chciałabym wytłumaczyć Wam istotne różnice, bo prawdopodobnie wśród waszych znajomych (może nawet u członka rodziny) zdiagnozowano cukrzycę. Warto pomóc takiej osobie dobrze zrozumieć sposób działania przyjmowanego leku, aby uniknąć w przyszłości epizodów niedocukrzeń. Mogą one być bardzo niebezpieczne, a często występują po nieprawidłowym wstrzyknięciu preparatu.

Insuliny możemy podzielić ze względu na sposób ich otrzymywania:

Możemy też stworzyć podział biorąc pod uwagę czas ich działania (ten podział właśnie chcę wykorzystać do wyjaśnienia dalszej części, gdyż ma on największe znaczenie dla osób przyjmujących insulinę).

Analogi szybko działające

Są to typowe insuliny doposiłkowe: podajemy je tuż przed zjedzeniem posiłku. Analogi mają dwie pozytywne cechy w stosunku do insulin ludzkich podawanych z zewnątrz: szybciej się wchłaniają z miejsca podania, dzięki temu, wystarczy podać je kilka minut przed posiłkiem oraz działają krócej, dlatego nie musimy pamiętać o przekąsce po głównym posiłku.

Insulina ludzka krótko działająca

Są to również insuliny doposiłkowe, jednak czas ich działania jest dłuższy niż czas wchłaniania się posiłku. Dlatego po głównym daniu konieczne jest zjedzenie dodatkowego mniejszego, np. po śniadaniu jemy drugie śniadanie, a po obiedzie musimy uwzględnić podwieczorek. Ten rodzaj preparatu powinien być wstrzyknięty około pół godziny przed jedzeniem.

Insulina ludzka o przedłużonym działaniu (NPH)

Insulina ludzka o przedłużonym działaniu (NPH) jest podawana niezależnie od posiłku. Tego typu preparat nazywamy insuliną bazową. Minusem tej jest to, że trzeba podawać ją dwa razy na dobę. Dodatkowo posiada ona maksimum działania co może przyczynić się do nocnych niedocukrzeń, jeśli szczyt działania preparatu wypadnie akurat w godzinach nocnych.

Analogi długo działające (detemir)

Kolejny przykład insuliny bazowej. Zaletą tego analogu w stosunku do wersji ludzkiej o przedłużonym działaniu jest mniejsza skłonność do nocnych niedocukrzeń, ponieważ maksimum działania jest mniej wyraźne (bardziej „wypłaszczone”). Wadą jest jej dużo wyższa cena w stosunku do insulin ludzkich o przedłużonym działaniu (ponad dwudziestokrotnie większa !).

Analogi ultradługo działające (glargina)

Ostatni już rodzaj insuliny bazowej. Analogi długodziałające zostały zmienione w taki sposób, aby można było je podawać tylko raz dziennie. Dodatkowo są to preparaty tzw. bezszczytowe, co znaczy, że przez cały czas swojej aktywności w organizmie działają z podobną „siłą”, a nie jak wszystkie powyższe mocniej lub słabiej. Dzięki tej właściwości minimalizuje się ryzyko epizodów hipoglikemii (niedocukrzeń).

Mieszanki

Na rynku dostępne są również liczne mieszanki insulin krótko działających z tymi długodziałającymi. Ich wzajemne proporcje różnią się w zależności od preparatu.

Najczęstsze błędy insulinoterapii

1. Niewłaściwe przechowywanie insuliny

Zapas leku, który nie jest używany, powinien być przechowywany w lodówce (2 – 8^oC), ale UWAGA nie do zamrażalnika (zamrożona insulina przestaje działać).

Lek, który jest używany lub ma być używany nie powinien być przechowywany w lodówce. Możne pozostać w temperaturze pokojowej (poniżej 25^oC) do 28dni. W wyższych temperaturach insulina, tak jak po zamrożeniu deaktywuje się.

2. Stosowanie insulin przeterminowanych

Większość z nas wie, że zjadanie przeterminowanych produktów spożywczych może grozić nieprzyjemnościami ze strony układu pokarmowego ?. Podobnie rzecz się ma z lekami. Z tą różnicą, że zażywanie przeterminowanych lekarstw może być bardzo NIEBEZPIECZNE! Mimo tej wiedzy zdarza się, że pacjenci cierpiący na choroby przewlekłe w wyniku nagromadzenia zapasów lekowych nie sprawdzają daty ważności przed ich zażyciem. Średni okres ważności wkładów z insuliną wynosi 2 lata. Problem ten w większym stopniu dotyczy preparatów glukagonu (zastrzyk stosowany w razie silnego niedocukrzenia). Leki te trzyma się na „wszelki wypadek” i nie stosuje zbyt często. Łatwo niestety przez to przeoczyć jego datę ważności.

3. Błędne przygotowanie leku do wkłucia

Większość zarejestrowanych w Polsce insulin występuje w stężeniu
100 j./ml. Wyjątek stanowią analogi o długim czasie działania w wersjach bardziej stężonych (glargine 300 j./ml – Toujeo, degludec 200 j./ml – Tresiba). UWAGA na zbyt wysoką dawkę!

Insuliny NPH i mieszanki insulin ludzkich z kolei muszą przed użyciem być potrząsane (w badaniach amerykańskich zaznaczono, że nawet 20-krotnie), tak aby uzyskać jednolitą postać leku (wyrównać stężenie w każdej części preparatu).

4. Błędna technika wkłucia

Prawidłowe techniki wkłucia

By nie dopuścić do wydostania się insuliny z miejsca wstrzyknięcia, czekamy z wyjęciem igły po iniekcji ok. 10 sekund.

Ponadto każdorazowo zaleca się wymianę igły po użyciu na nową.

Pamiętajmy także o ciągłej zmianie miejsc wkłuć.

5. Niedostosowanie dawki insuliny

Dawki insulin szybko i krótko działające powinny być dostosowane do wartości glikemii przed posiłkiem, rodzaju posiłku (skład, ilość węglowodanów) oraz planowanej po nim aktywności fizycznej. Jednym z najczęstszych błędów jest przyjmowanie insuliny doposiłkowej w stałych dawkach (np. 4 j. przed posiłkami) bez względu na jego wielkość. W cukrzycy typu 1 podstawową metodą ustalania dawki insuliny przedposiłkowej jest obliczanie przez chorego ilości wymienników węglowodanowych zawartych w posiłku.

Na dziś tyle ode mnie

Zdrówka!

FarMatka

Wpis O insulinach słów kilka pochodzi z bloga FarMatka.

Dzisiaj temat który od dłuższego czasu spędza sen z powiek większości z nas czyli KORONAWIRUS. W tym wpisie chciałabym pomóc Wam zrozumieć jak powinno się prawidłowo interpretować wyniki testów na obecność wirusa. Dlaczego często słyszymy że wynik negatywny nie zawsze oznacza brak zakażenia? Jak to jest? Oszukują nas?

Aby rozpocząć, proszę Was o zerknięcie na wykres poniżej:

A teraz trochę wyjaśnienia co znaczą te enigmatyczne „górki”. W postępie infekcji koronawirusem COVID-19 możemy zarazić się nim już na 2 tygodnie przed wystąpieniem pierwszych objawy (najczęstszym i pierwszym z nich jest gorączka). Według WHO może to być 1 do 14 dni. Oczywiście podany okres jest orientacyjny – u niektórych może wynosić on 2 dni, u innych 10. W tym czasie w organizmie człowieka dochodzi do intensywnego namnażania się wirusa, a co za tym idzie wzrostu jego materiału genetycznego czyli RNA (kwasu rybonukleinowego).

Następnie od dnia „zero” czyli pierwszego dnia wystąpienia objawów choroby zaczyna w organizmie wzrastać poziom przeciwciał klasy M (IgM). Przeciwciała te są cząsteczkami produkowanymi przez nasz układ odpornościowy, jako pierwsza obrona przed obcym patogenem. Nazywamy to wczesną odpowiedzią immunologiczną. Ich rola polega na szybkim usunięciu zagrożenia, jednak nie są one na tyle swoiste wobec wirusa aby w pełni go usunąć. Wtedy też dochodzą kolejne możliwe objawy – suchy kaszel, duszność, utrata węchu i smaku itd.

Kolejno około tygodnia od wystąpienia objawów do przeciwciał IgM dołączają przeciwciała klasy G (IgG), które są bardziej swoiste (dokładniej „dopasowują się”) do wirusa. Ich wadą jest jednak to, że produkowane są w późniejszej fazie odpowiedzi immunologicznej. Zaletą jest ich duża ilość i wysoka trwałość.

A jak to się ma do wykonywanych testów?

Mamy dwa rodzaje testów (tak naprawdę dostępne są trzy, ale ja skupię się na dwóch najpopularniejszych): test RT-PCR, który ma na celu wykrycie RNA wirusa oraz test na obecność swoistych przeciwciał z krwi.

Test RT-PCR ma zastosowanie przy wykrywaniu obecności wirusa, gdyż „znajduje” jego materiał genetyczny (jest on specyficzny tylko dla tego rodzaju wirusa, dlatego opinia, że test ten wykrywa szereg innych wirusów jest nieprawdą). Dlaczego test może wyjść fałszywie ujemny (tzn. wynik jest negatywny mimo obecności wirusa w organizmie)? Pierwsza sytuacja ma miejsce gdy zrobimy go za wcześnie, np. od razu po kontakcie z osobą zarażoną. Nie uda się wtedy wykryć RNA wirusa, ponieważ nie zdążył się on jeszcze w naszym organizmie namnożyć do takich ilości, które byłyby wykrywalne. Druga sytuacja może mieć miejsce, gdy w miejscu pobrania wymazu nie będzie akurat żadnej cząsteczki wirusa (a będzie on sobie „siedział” np. 3 milimetry dalej, gdzie wymazówka już nie dosięgnęła) – tutaj możemy mówić o „złośliwości rzeczy martwych”. Trzecia i ostatnia sytuacja może mieć miejsce gdy nieprawidłowo przygotujemy się do takiego badania. A jak powinno takie przygotowanie wyglądać?

Testy z krwi polegają na wykrywaniu już nie samego wirusa, ale na zbadaniu obecności i zmierzeniu ilości wytworzonych przeciwciał (immunoglobulin), czyli takich cząsteczek, które walczą z obcym dla naszego organizmu patogenem (w tym przypadku koronawirusem). Przeciwciała są troszkę jak takie znaczniki. Przyklejają się do nieznanego organizmowi elementu dając tym samym znak: „Paaatrzcie! Tu jest obcy! Usuńcie go, bo może narobić szkody!” (polecam 3 odcinek serii „Było sobie życie” ) Immunoglobuliny działają na zasadzie zamka i klucza, tzn. „dopasowują się” do jednego, konkretnego „zarazka” (wirusa, bakterii bądź innej substancji obcej dla ciała ludzkiego). Dlatego też badanie obecności przeciwciał jest badaniem celowanym na konkretny typ patogenu, a nie na wszystkie choroby świata jak to ponownie dało się usłyszeć tu i ówdzie.

Jak można dzięki tej wiedzy interpretować otrzymane wyniki z obu zrobionych testów:

Oczywiście organizm ludzki jest na tyle nieprzewidywalnym tworem, że czasem mogą zdarzyć się odstępstwa od „tabelek”. Jak to się mówi: wyjątek potwierdza regułę.

Jeśli macie jakieś pytania w tym temacie zapraszam do komentowania

Zdrówka!

FarMatka

Wpis COVID-19 – jak prawidłowo interpretować wyniki testów pochodzi z bloga FarMatka.

Jednym z pierwszych pytań do mnie były wątpliwości dotyczące zamiany przepisywanych leków na ich tańsze odpowiedniki. Czy warto, czy się opłaca i czy rzeczywiście jest to bezpieczne. Niestety nie mogę odpowiedzieć jednoznacznie tak albo nie ponieważ temat nie jest całkiem prosty i oczywisty, ale postaram się możliwie klarownie Wam go przybliżyć.

Jaka jest tak naprawdę różnica między lekiem oryginalnym a odpowiednikiem?

 Lek oryginalny (referencyjny) jest lekiem nowatorskim tzn. preparatem z daną substancją czynną, który jako pierwszy na świecie został dopuszczony do sprzedaży w oparciu o patent. Taki lek musi mieć udokumentowaną skuteczność działania, jego bezpieczeństwo oraz jakość tzn. musi działać na dane schorzenie (żadne placebo), być wyprodukowany wg odpowiednich zasad i reguł (podwórkowy garaż raczej nie spełnia tych wymogów) oraz być bezpieczny (tu od razu odpowiadam często słyszanym zarzutom odnośnie substancji chemicznych: nie znaczy to że nie posiada działań niepożądanych!!! Tak naprawdę nie istnieje substancja która ich nie ma! Każda substancja na świecie nawet „zwykła” sól kuchenna czy choćby woda potrafi być trucizną – wszystko zależy od dawki. Nie, nie, to nie moje słowa. Powiedział to kiedyś pewien mądry Pan… oooo ten: Paracelsus )

Lek generyczny (odtwórczy) z kolei jest zamiennikiem leku oryginalnego tzn. zawiera tę samą substancję czynną (i tutaj już pierwsza pułapka bo ta sama substancja czynna nie oznacza tej samej postaci chemicznej, np. jeden preparat może zawierać substancję X a jego zamiennik: sól, ester bądź inną postać chemiczną tejże substancji w ilości odpowiadającej po przeliczeniu jej czystej wersji). Lek generyczny może być wprowadzony do obrotu dopiero po wygaśnięciu wszystkich świadectw ochronnych i patentów leku oryginalnego (zwykle po 20 latach). Aby mógł on być wprowadzony do obrotu, musi mieć udowodniony ten sam skład (w praktyce oznacza to tę samą ilość substancji aktywnej, ale niekoniecznie te same substancje pomocnicze), tę samą postać (albo tożsamą np. tabletka i kapsułka), tę samą dostępność biologiczną (wyjaśnię niżej czym ona jest) oraz takie samo działanie. Dlatego przed wprowadzeniem takie leku trzeba wykonać trzy obowiązkowe badania: badanie dostępności farmaceutycznej (oba leki muszą mieć taką samą ilość substancji leczniczej w relatywnie tej samej postaci leku), badanie dostępności biologicznej (określa ono szybkość i procent wchłaniania substancji leczniczej z danego preparatu do organizmu) oraz badanie biorównoważności (ma na celu udowodnienie braku znaczących różnic w dostępności biologicznej leku odtwórczego czyli określa czy oba preparaty uzyskują podobne stężenia w tym samym czasie w organizmie).

Jednoznaczność tych badań niestety nie jest oczywista, gdyż w każdym z nich istnieje szereg czynników pośrednich wpływających na zmianę ich wyników, np. wiek, stopień wypełnienia żołądka lub choćby droga podania mogą zmieniać wartości dostępności biologicznej, a odmienne substancje wypełniające lub inny proces produkcyjny mają wpływ na dostępność farmaceutyczną itd.

Zgodnie z dyrektywą Uni Europejskiej lek generyczny oprócz tego że musi mieć tę samą ilość składnika czynnego powinien wykazywać równoważność terapeutyczną wykazaną biodostępnością czyli prościej: wywierać ten sam efekt w organizmie np. podobne obniżenie ciśnienia w przypadku dwóch leków hipotensyjnych. I tutaj pojawiają się schody. Mimo tego, że obydwa preparaty zawierają identyczną substancję czynną mogą odmiennie wpływać na pacjenta, gdyż różnica w rodzaju substancji dodatkowych, ilości zanieczyszczeń, procesie oczyszczania lub produkcji może po podsumowaniu mieć zauważalny wpływ na większą częstotliwość wystąpienia efektów niepożądanych po lekach generycznych.

Dodatkowo człowiek posiada coś co nazywamy zmiennością wewnątrzosobniczą, która odpowiada za to, że ten sam preparat podany tej samej osobie powtórnie, może działać zupełnie inaczej niż przy pierwszym podaniu (!) – wpływają na to tryliony czynników: enzymy, hormony, receptory, choroby, dieta itd… Co więc się dziwić, że przy podaniu innego preparatu z tą samą substancją co oryginalny, organizm potrafi zachować się odmiennie, skoro może zachować się tak przy ponownym podaniu tego samego leku?!

Dlaczego zamienniki są tańsze?

Po pierwsze lek oryginalny chroni przez dosyć długi czas patent, dlatego jego producent jako „pionier” może zawyżyć cenę ponieważ posiada przez ten czas monopol na produkcję takiego preparatu. Po drugie lek generyczny nie musi przechodzić wszystkich badań klinicznych i przedklinicznych które były wymagane podczas wprowadzeniu leku innowacyjnego (są bardzo kosztowne i długie).

Jednak mimo braku wymogów odnośnie badań klinicznych odpowiedniki podlegają nadzorowi Inspekcji Farmaceutycznej, która nie rzadziej niż co
3 lata sprawdza czy wytwórca/importer danego preparatu spełnia obowiązki i wymogi mu stawiane. Dlatego co jakiś czas do apteki docierają pisma z Inspektoratu Farmaceutycznego dotyczące wstrzymania poszczególnych partii leków, które w/w wymogów nie spełniają. Podkreślić tu należy, że wytyczne w Polsce są identyczne jak w całej UE, więc jak jeszcze raz usłyszę, że „wolę niemieckie bo lepsze”, albo „niech Pani da zagraniczne bo lepiej działa” to się we mnie zagotuje…

Trochę dużo tej teorii ale mam nadzieję że różnica jest już bardziej zrozumiała. A jak to wygląda ze strony farmaceuty?

W Polsce farmaceutę obowiązuje Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 345), która wprowadza obowiązek apteki i co za tym idzie prawo pacjenta, do proponowania i wydawania zamiennika leku. Jedynym odstępstwem od tej zasady jest umieszczenie przez lekarza na recepcie oznaczenia „NZ”
(nie zamieniać). Niestety, mimo tego obowiązku farmaceuta proponujący pacjentowi zamianę nie ma żadnej realnej możliwości oceny bezpieczeństwa i skutków takiej decyzji. Jest to decyzja terapeutyczna, która powinna być oparta o wiedzę farmaceutyczną połączoną z danymi z wywiadu i badania lekarskiego oraz wiedzą na temat stanu zdrowia pacjenta. Takich informacji w aptece nie posiadamy.

Jakie są moim zdaniem aspekty przemawiające za zamianą leku:

1) odpowiedniki dzięki niższej cenie w stosunki do ich pierwowzorów zwiększają dostęp do preparatów nowoczesnych i wyższych generacji, które zazwyczaj są bardzo drogie

2) dzięki konkurencyjności, jaką wprowadzają odpowiedniki powstaje mobilizacja dla wytwórców do ulepszania obecnych, a także poszukiwania nowych preparatów

3) niższy koszt odpowiedników często eliminuje problem zaniechania przez pacjenta farmakoterapii z przyczyn finansowych (nagle odstawienie leków przyjmowanych przewlekle może być naprawdę niebezpieczne!)

4) brak odczuwalnych przez pacjenta różnic w samopoczuciu po zamianie leku na odpowiednik (warunek zamiany – lepsza dostępność danego preparatu w aptece lub znacząca różnica w cenie)

Podsumowując, jestem zwolennikiem racjonalnej zamiany oryginalnych preparatów na ich odpowiedniki pod warunkiem realnych i miarodajnych zysków zarówno finansowych jak i jakościowych dla pacjenta wynikających z tej zamiany.

Zdrówka!

FarMatka

Wpis Odpowiedniki, zamienniki, generyki, czyli czy warto zamieniać leki. pochodzi z bloga FarMatka.

Długo zastanawiałam się jak powinien wyglądać pierwszy wpis. O czym, jak długi itd. Doszłam do wniosku, że to miejsce ma być przecież ode mnie dla Was. Zatem to do Was właśnie powinna należeć decyzja odnośnie treści i rodzaju zarówno pierwszego jak i każdych następnych wpisów. Dlatego piszcie pomysły w komentarzach lub na maila: kontakt@farmatka.pl. O czym? O tym jakie tematy was nurtują. Może o czymś chcielibyście dowiedzieć się więcej? Może chcecie poznać stanowisko Farmatki w jakiejś sprawie. Wszystko oczywiście związane z farmacją, apteką, lekami i tematami krążącymi wokół tego.

Czekam na Wasze wiadomości i do przeczytania!

Zdrówka!

FarMatka

Wpis Zaczynamy… czyli o czym mam pisać pochodzi z bloga FarMatka.