Sezon chorobowy, a więc jak to niektórzy nazywają: antybiotykowy. Ale czy na pewno? Czy zawsze konieczny jest antybiotyk gdy tylko nas rozłoży? Jedni mają zdanie, że tylko on jest ich w stanie postawić na nogi, z kolei inni bronią się przed nim rękami i nogami, gdyż uważają go za najgorszego wroga. Gdzie leży prawda?

Uważa się obecnie, że antybiotyki wypisywane są za często (!), a zwłaszcza najmłodszym pacjentom. Oczywiście istnieją liczne choroby bakteryjne dla których ordynacja antybiotyku jest wręcz konieczna, np.: zapalenie gardła i migdałków = angina, szkarlatyna, ropne zapalenie ucha lub BAKTERYJNE zapalenie dolnych dróg oddechowych. Warto jednak mieć na uwadze, że większość infekcji wieku żłobkowo-przedszkolno-szkolnego w przebiegu których obserwujemy kaszel i katar mają podłoże WIRUSOWE.
Istnieje badanie, które potrafi wykryć ewentualną obecność bakterii wraz z ich wrażliwością na dany antybiotyk. Mowa tu o antybiogramie. Skoro takie badanie istnieje dlaczego nie jest rutynowo zlecane przed wypisaniem antybiotyku? Ponieważ na wynik takiego badania trzeba czekać co najmniej kilka dni (bakterie muszą mieć czas na namnożenie się na płytce laboratoryjnej, a ewentualne leki czas na ich zwalczanie). Jest to zbyt długi czas dla lekarza, ponieważ może w tym czasie dojść do rozwoju choroby i co za tym idzie wystąpieniem ewentualnych powikłań. Aby tego uniknąć istnieją wytyczne pozwalające określić z dużym prawdopodobieństwem rodzaj danej infekcji i przepisać zalecone w danym przypadku leczenie. Antybiogram wykonuje się w razie braku efektu podjętej kuracji lub nietypowych objawów w przebiegu infekcji.
Dlaczego zatem lekarze nie wypisują antybiotyku „profilaktycznie”? Ponieważ w przypadku infekcji wirusowej jest on NIESKUTECZNY, a dodatkowo może narobić wiele złego, m.in. przyczynić się do powstania nowego szczepu opornego na ów antybiotyk. Jest to bardzo problematyczne, dlatego, że pula antybiotyków raczej nie powiększa się o nowe preparaty, natomiast grupa bakterii opornych stale rośnie. Może dojść do sytuacji, że nie będziemy mieli czym leczyć, bo powstanie patogen oporny na wszystkie rodzaje leków. Kolejnym problemem takiego zachowania jest wyniszczanie naturalnej dla nas flory bakteryjnej, która jest jedną ze składowych naszej odporności = pamiętajmy więc o probiotykach podczas zaleconej antybiotykoterapii.

Probiotyki LEKI o udowodnionym działaniu:

Formy antybiotyków dla najmłodszych

Antybiotyki łykane przez dorosłych mają standardowo postać tabletki lub kapsułki. Dzieci, szczególnie poniżej 4 roku życia nie potrafią połykać tego typu preparatu, dlatego specjalnie dla naszych milusińskich powstały one
w formie zawiesin (bardzo miałko rozdrobnionych substancji rozproszonych = zawieszonych – stąd nazwa – w płynie). W przypadku silnego osłabienia dziecka lek można podać również w iniekcji.

Często zdarza się, że rodzice są pewni, że wypisany przez lekarza lek dla najmłodszych jest w syropie/zawiesinie/roztworze, jednym słowem jest w formie płynnej. Często po powrocie do domu doznają szoku, że w butelce jest proszek a nie płyn i zdarza się niestety, że mimo instrukcji nie wiedzą co z tym zrobić. Poniżej przedstawię Wam najpopularniejsze antybiotyki stosowane szczególnie często w infekcji górnych dróg oddechowych: ich wygląd oraz sposób przygotowania i przechowywania.

„Pani Magister, a po to co ludziom problemy robić? Czemu im się nie chce od razu gotowego leku w płynie przygotować, tak jak syropy gotowe są, co?” Wbrew pozorom to częste pytanie w aptece. Już śpieszę z odpowiedzią. To nie jest tak, że firmom farmaceutycznym się „nie chce”. Antybiotyki są takimi substancjami chemicznymi, które szybko się deaktywują po rozpuszczeniu w wodzie. Innymi słowy gdyby zostały od razu rozpuszczone (zawieszone) w trakcie produkcji, zanim trafiłyby do odbiorcy prawdopodobnie byłyby nieaktywne czyli nieskuteczne.

Zanim o konkretnych preparatach zapamiętajcie kilka ważnych zasad dotyczących antybiotyków i ich przyjmowania.

Jak prawidłowo przygotować zawiesinę z antybiotykiem dla dziecka?

W większości preparatów przygotowanie polega na dolaniu odpowiedniej ilości wody do butelki. Pomyślicie: „Czy ona oszalała, co w tym trudnego?!” A jednak okazuje się, że na każdym kroku można popełnić błąd, który będzie wpływał na nieskuteczność działania lub stanowić niebezpieczeństwo dla dziecka (za duża ilość dodanej wody = za niskie stężenie leku = nieskuteczność leczenia lub za mała ilość dodanej wody = za duże stężenie = możliwość przedawkowania = wystąpienie działań niepożądanych). Szczególnie jeśli rodzic jest zdenerwowany chorobą dziecka lub jak to często w takich sytuacjach bywa niewyspany i przemęczony, łatwo o pomyłkę.

Czy podać lek z lodówki? Co z „gardziołkiem”?

Młody rodzicu, czy słyszałeś kiedyś od swoich rodziców/teściów odnośnie własnych dzieci zdanie w stylu: „Nie dawaj mu (jej) zimnego ….. (w miejsce kropek pomyśl o dowolnym produkcie trzymanym w lodówce: jogurcie, serku homogenizowanym, soczku, wodzie) bo będzie zaraz chory (chora)!” Ja tak… A co w przypadku antybiotyku z lodówki? Powinnyśmy go najpierw ogrzać przed podaniem? Moja odpowiedź: Broń Was Panie Boże! Takie postępowanie może obniżyć trwałość antybiotyku. Zresztą lek podajemy w naprawdę małych dawkach i nawet jeśli będą one zimne to dziecku nie zaszkodzą. W anginie wręcz wskazane jest ochładzać drogi oddechowe, gdyż zimno zmniejsza obrzęk i ból w gardle! Jeśli jednak MUSICIE to ogrzać z jakiegoś powodu to proponuję zostawić w temperaturze pokojowej strzykawkę z już odmierzoną dozą leku na kilkanaście minut.

Zapomniałam schować do lodówki „O Matko Boska!”

Co zrobić, jeżeli zapomnieliśmy po podaniu leku włożyć butelkę z powrotem do lodówki, a przypomnieliśmy sobie o tym po czasie? Trudno mi odpowiedzieć jednoznacznie na to pytanie. Wiadomo, że jeśli szybko przypomnimy sobie o tym możemy uznać za wysoce prawdopodobne, że lek jest dalej aktywny. Uznaje się  powszechnie, że jeżeli rozrobiony antybiotyk stał w temperaturze pokojowej (do 25⁰C) maksymalnie do 24 godzin to nadaje się do dalszego leczenia dziecka. Jeżeli jednak czas ten był dłuższy, antybiotyk widocznie zmienił barwę lub konsystencję wówczas musimy iść do lekarza po receptę na nową butelkę. Każda sytuacja jest inna – zależy od temperatury powietrza w dany dzień, nasłonecznienia itd. Prawda jest taka, że nie da się na oko stwierdzić czy zawiesina nadaje się wciąż do użytku czy już nie.

A co gdy dziecko zwymiotowało po podaniu antybiotyku?

Przyczyną wymiotów malucha po podaniu leku może być miedzy innym alergia na niego. Jednorazowe wymioty nie oznaczają od razu uczulenia – musimy podać lek ponownie i obserwować czy sytuacja się powtórzy.

Uczulenie może też objawić się wystąpieniem wysypki, opuchlizny lub pokrzywki. Wtedy konieczna jest wizyta u lekarza w celu zmiany leku.

Tyle na dzisiaj. Wkrótce druga część z kolejnymi grupami leków: makrolidy, linkozamidy i chemioterapeutyk.

Zdrówka

FarMatka

Post Antybiotyki dla dziecka – jak prawidłowo przygotować i podać. CZĘŚĆ I (infekcje górnych dróg oddechowych – βlaktamy = penicyliny i cefalosporyny) pojawił się: FarMatka.

Dzisiaj o bardzo aktualnym z racji aury jesienno-zimowej temacie, czyli katarze i sposobach radzenia sobie z nim u niemowlaków i tych troszkę starszych dzieci. Na katar istnieje tyle określeń ile ludzi: babole, baboki, gile, kozy, smarki, gluty, fąfle, flegma, charki itd… Podobnie tyle samo jest pomysłów jak sobie z nim radzić. Usystematyzujmy tę wiedzę by na przyszłość nie mieć wątpliwości co zrobić. Zanim zaczniemy – CIEKAWOSTKA

Skąd się biorą smarki w nosie?

Katar (profesjonalna nazwa to nieżyt nosa) to nic innego jak śluz produkowany przez nabłonek w naszych drogach oddechowych. Może on być wytwarzany w ilości fizjologicznej, ponieważ nos, aby działać w prawidłowy sposób potrzebuje być nawilżony. Może być też nadprodukowany w stanach patologicznych, np. podczas zarażenia wirusami (rinowirusy, adenowirusy, koronawirusy), podczas alergii lub gdy jakieś ciało obce utknie w środku. Nos potrafi niekiedy wytworzyć do 1 litra gili na dzień (!) – niezły wynik, prawda? Każda mama wie kim jest CMD. Niee….? Naprawdę nie wiecie??? No to spójrzcie niżej:

Najczęstszą przyczyną wizyt u pediatry szczególnie młodych mam, są właśnie infekcje dróg oddechowych maluchów. Średnio 2 maluchy na 3 obecne w przychodni zjawiły się tam właśnie z powodu „kataro-kaszlo-gorączki”. Zakażenia te są właśnie główną przyczyną wysokiej temperatury, a w większości wywołane są przez wirusy: rinowirusy (25–40%), adenowirusy, wirusy RSV, grypy i paragrypy. U zdrowych dzieci poniżej 6. roku życia można spodziewać się w ciągu roku nawet od 6 do 8 przypadków kataru (!) – najczęściej gdy nadchodzi jesień a nasi milusińscy zaczynają przygodę ze żłobkiem albo przedszkolem.
Do ukończenia 1. roku życia najczęstszą przyczyną wystąpienia kataru i zatkania nosa jest zapalenie błony śluzowej górnych dróg oddechowych, związane z zakażeniem (w większości wirusowym). Przyczyną może też być przerost lub przewlekłe zapalenie migdałka gardłowego, jednak przypadłość ta w tym wieku występuje bardzo rzadko.
U dzieci od 2. roku życia katar oraz zaburzenia drożności spowodowane są zwykle infekcjami oraz alergiami (ANN – alergiczny nieżyt nosa). Właśnie w tym wieku dosyć często mogą występować problemy z migdałkiem gardłowym.
Pamiętajmy, że u dziecka, szczególnie rozpoczynającego przygodę ze żłobkiem lub przedszkolem zakażenia górnych dróg oddechowych są nawracające i jest to normalne!!! Ich układ odpornościowy zaczął właśnie naukę i pracę! Ma przecież styczność z potężną ilość nowych drobnoustrojów (nowe dzieci = nowe patogeny, dużo dzieci = dużo patogenów, zamknięte pomieszczenie, sala = duże zagęszczenie patogenów itd… ).

Fazy zakażenia wirusowego

Na szczęście większość zakażeń ma podłoże wirusowe i ma charakter samoograniczający się. Wymagają one od nas leczenia objawowego. A jakie są najczęstsze objawy? Obfity katar – najpierw wodnisty, później gęsty, zatkany nos, kichanie, gorączka, kaszel, ból gardła, ogólne rozbicie. Aby móc prawidłowo leczyć maluchy warto poznać kolejne etapy zakażenia wirusowego, a mamy ich trzy.

Choroba rozpoczyna się już wtedy, gdy nie obserwujemy jeszcze objawów – to tzw. okres wylęgania. Po odpowiednim namnożeniu się wirusa przechodzimy do fazy pierwszej zwanej naczyniową (przekrwienno-obrzękowo-wysiękowa). Skąd ta nazwa? Ponieważ na tym etapie wirusy wnikają do komórek nabłonka dróg oddechowych i doprowadzają je do martwicy – komórki te ulegają złuszczaniu. Dodatkowo zaburzony jest tzw. klirens śluzówkowo-rzęskowy. Co to oznacza? Wyobraźcie sobie, że wnętrze „rurek” tworzących drogi oddechowe pokryte jest na całej swej długości mini „gąsieniczkami” zwanymi rzęskami. Mają one za zadanie przesuwać zalegającą wydzielinę, śluz, ciało obce (cokolwiek co jest ble! i powinniśmy to wypluć) od płuc w stronę jamy ustnej. To właśnie zdolność tego transportu nazywamy klirensem śluzówkowo-rzęskowym. Mi to zawsze dobrze tłumaczy obraz rzucającego się rockmana w tłum ludzi pod sceną, który jest niesiony na ich rękach na drugi koniec sali… Ale wróćmy do tematu: w tym momencie zostają uwolnione specjalne substancje zwane mediatorami stanu zapalnego – to właśnie one powodują wystąpienie pierwszych objawów takich jak ból, gorączka, ogólne rozbicie. Substancje ten odpowiedzialne też są za rozluźnienie naczyń krwionośnych (taadaaam: faza NACZYNIOWA) przez co zwiększa się ich przepuszczalność i dlatego tej fazie towarzyszy wodnisty katar i suchy kaszel oraz uczucie zatkania nosa.

Kolejna faza nosi nazwę komórkowej (faza gęstego śluzu). W tym czasie substancje o nazwie cytokiny, które zostały uwolnione wcześniej (to właśnie te „mediatory stanu zapalnego”) prowadzą do nacieku zapalnego na komórkach oraz zagęszczenia śluzu. Na tym etapie kaszel zmienia swój charakter na mokry (produktywny) i wywoływany jest ściekaniem owego gęstego gluta po tylnej ścianie gardła (bleeech, nie znoszę jak czasem podchodzi on tak wysoko, że pojawia się w gardle).

Po tej fazie zwykle dochodzi do ustąpienia objawów i wyzdrowienia. U niemowląt i dzieci młodszych trwa to od 10 do 14 dni. Dzieci starsze potrafią poradzić sobie z infekcją nieco szybciej bo stan ten osiągają w około tydzień.

Może się niestety zdażyć, że organizm jest z jakiś powodów osłabiony i nie potrafi w pełni zwalczyć objawów choroby, albo nie stosujemy odpowiedniego leczenia wspomagającego. Zalegająca, gęsta wydzielina jest idealną pożywką dla bakterii. I tutaj rozpocząć się może trzecia faza infekcji.

Około 1 na 10 zachorowań kończy się nadkażeniem bakteryjnym. Nie wszystkie jednak muszą być leczone antybiotykiem. Część z nich mimo obecności bakterii również potrafi być infekcją samoograniczającą się.

A co z kolorem kataru? Czy zielony to zawsze bakterie i trzeba wypisywać antybiotyk?

NIE.
Obecnie mit koloru kataru sugerującego pochodzenie bakteryjne upadł. Dlaczego więc lekarze nadal pytają o wygląd kataru? A no dlatego, żeby wiedzieć w jakiej fazie choroby znajduje się maluch, żeby móc zalecić właściwie leczenie. Jak wyżej napisałam: katar w pierwszej fazie jest wodnisty i raczej przezroczysty, w kolejnej robi się gęsty i nabiera koloru (od żółtego, przez pomarańczowy, aż po wszelkie odcienie zieleni), tylko po to aby w trzeciej fazie choroby wirusowej… zniknąć!

A wiec jak leczyć właściwie?

Gdy weźmiemy pod uwagę ilość i różnorodność preparatów aptecznych „na przeziębienie” możemy się w ich gąszczu nieźle pogubić (nawet ja czasem miałam problem ze spamiętaniem nowych „cudów” proponowanych przez firmy farmaceutyczne!). Jeśli chodzi o preparaty przeciwwirusowe brak jest substancji celowanych na konkretne wirusy (no może poza grypą) – i tak mówię tutaj też o bardzo popularnej przez ostatnie kilka sezonów inozynie (Neosine, Groprinosin, Eloprine itd.) Jeśli chodzi o pozostałe, jest ich tak wiele i są tak różne, że niżej spróbuję w możliwie przystępny sposób dać Wam krótką instrukcję „które, na co, po co, kiedy”.
Po pierwsze jednak, przez cały okres choroby ważna jest:
WŁAŚCIWA HIGIENA, czyli:

A czym możemy oczyszczać nos u „niesmarkających” dzieci?

Niestety maluchy do około 2 roku życia (a niektóre nawet dłużej) nie potrafią same wysmarkać zalegającej w nosku wydzieliny. Jest to uporczywe dla najmłodszych ponieważ do około 1 roku życia oddychają głównie nosem (mechanizmy regulacji związane z jednoczesnym ssaniem piersi i oddychaniem). O ile wodnista wydzielina zostanie połknięta (kwas żołądkowy odpowiednio sobie z nią poradzi) o tyle ta gęstsza lub nawet zaschnięta, potrafi długo zatykać już i tak obrzęknięty nos, utrudniając życie dziecięcia (i Mamy ). Kiedyś do wyciągnięcia kataru używano głównie gruszek.

Obecnie pojawiły się na rynku aptecznym aspiratory do nosa. Mamy aspiratory manualne, tzn. takie których jeden koniec wkładamy do noska dziecka, a drugi – ustnik – rodzic trzyma w buzi i….zasysa! Mama (lub Tata) „wciągają” ustami przez rurkę zalegającą w nosku wydzielinę. Jak można łatwo się domyślić trzeba mieć niezłą pojemność płuc i niemałą kondycję. Poza tym niektórzy rodzice uważają tę czynność za obleśną (na przykład mój osobisty prywatny Mąż).

Następcami aspiratorów do ust są te z końcówką do… odkurzacza. Tutaj całą robotę rodzica przejmuje odkurzacz, którego moc ssąca jest odpowiednio zredukowana przez specjalny system rurek. Nie raz widziałam strach w oczach rodzica, gdy w aptece proponowałam ten typ urządzenia. Pewnie w tym momencie przez głowę rodzica toczyła się gonitwa myśli: „Czy ona oszalała?! Chce mi zabić dziecko?! Przecież wyssie mu mózg?! Czy to bezpieczne?! Co za wariat podłącza dziecko do odkurzacza?!” . Otóż drodzy rodzice, uważam to rozwiązanie za bezpieczne (są zestawy oznaczone 0+ – czyli od urodzenia) – nie sądzę aby producenci ryzykowaliby zbiorowymi pozwami rodziców dzieci z uszkodzonymi nosami Wiadomo, że jeśli jakiś sprzęt używamy w zły sposób zawsze możemy nim zrobić krzywdę, zatem warto najpierw DOczytać, DOsprawdzać ewentualnie DOpytać co i jak, żeby nie mieć wątpliwości.

Najnowsze produkty dostępne na rynku to aspiratory elektryczne – znalazłam pozycje małe, kieszonkowe, które działają na baterie oraz jeden duży, stacjonarny podłączany do prądu.

Na pytanie który jest najlepszy, odpowiem: to zależy! Od czego? Od własnych preferencji, od sytuacji w jakiej odciągamy katar, od stanu portfela, w końcu od dziecka i jego tolerancji. Przy każdym napisałam Wam zalety i wady.
Ja osobiście preferuje i używam aspirator do odkurzacza, choć również dostrzegam wady tego rozwiązania.
Pamiętać należy o 3 złotych zasadach aspiracji kataru – niezależnie od rodzaju sprzętu:

No dobrze ale jaką wodą morską? Jest to tak rozległy temat, że stworzę o tym osobny wpis już wkrótce. Pamiętajcie jednak, że dobra woda morska NIE POTRZEBUJE konserwantu w składzie! No dobra dobra FarMatko, a skąd ja mam wiedzieć co jest konserwantem?! – pomyślicie. <klik> – wydrukujcie sobie

A teraz pomówmy w końcu o leczeniu…

W pierwszej fazie naszym głównym celem jest zmniejszenie wodnistego kataru lecącego z nosa oraz zniesienie obrzęku, a co za tym idzie uczucia zatkania nosa. Można też podawać leki łagodzące suchy kaszel (jeśli taki wystąpi) aby nie podrażnić dodatkowo gardła maluchów.

WODNISTY WYCIEK I ZATKANY NOS

SUCHY KASZEL I PODRAŻNIONE GARDŁO

Poświęcę temu zagadnieniu osobny wpis, bo dziś chciałabym się skupić typowo na preparatach na katar, jednak wspomnę, że gardło możemy wspomóc preparatami POWLEKAJĄCYMI, tzn. takimi, które pozostawiają na ścianach gardła i przełyku cienką warstwę ochronną.

DODATKOWE PREPARATY, KTÓRE MOGĄ POMÓC

W drugiej fazie ważne jest rozrzedzenie gęstej wydzieliny. Istotne jest, aby odstawić leki obkurczającye naczynia (sympatykomimetyki), gdyż potęgują one zagęszczanie wydzieliny. W tym okresie wdrażamy do terapii leki mukokinetyczne i mukolityczne.

Aby podawane leki rozrzedzające wydzielinę mogły prawidłowo zadziałać niezbędne jest prawidłowe nawodnienie dziecka. Dodatkowo ważne jest odpowiednie nawilżenie powietrza (robimy to nawilżaczem – jest ich mnóstwo na rynku – lub np. mokrym ręcznikiem przewieszonym przez ciepły kaloryfer).

Leki mukolityczne (mukolityki) mają na celu zmniejszenie lepkości zalegającego kataru – innymi słowy jego rozrzedzenie. Ma to ułatwić odkrztuszenie i tym samym pozbycie się zalegającej wydzieliny. Leki z tej grupy mają też działanie sekretolityczne tzn. zmniejszają wielkość cząsteczek „gluta” co również przyczynia się do ułatwienia jego usuwania. Atutem tej grupy leków jest fakt, że nie wpływają na zwiększenie produkcji dodatkowych ilości wydzieliny (mówiąc potocznie: nie zalewa nas od środka). Najczęściej stosowanymi lekami z tej grupy są: acetylocysteina, erdosteina, karbocysteina oraz wyciągi z bluszczu pospolitego.

Drugim rodzajem leków są leki mukokinetyczne (mukokinetyki) których zadaniem jest zwiększenie transportu rzęskowego i zmniejszenie przyczepności śluzu do nabłonka – innymi słowy wspomaganie odruchu odkrztuszania i usuwania zalegającej w drogach oddechowych wydzieliny. Leki te stymulują wydzielanie surfaktantu czyli substancji, która naturalnie powleka nasze pęcherzyki w płucach aby w czasie oddychania się nie zapadały. Stymulowanie jego produkcji ma również na celu ułatwienie ewakuacji zalegającej wydzieliny. Dodatkowo leki te posiadają również właściwości mukolityczne – rozrzedzają gęsty glut . Najbardziej znanymi są ambroksol i bromheksyna.

Oprócz wyżej wymienionych grup leków doskonałą metodą rozrzedzającą wydzielinę są nebulizacje (inhalacje). Możemy je wykonywać ze zwykłej soli fizjologicznej (0,9% NaCl) lub stężonej – hipertoniczniej (dostępne preparaty z 1,5%, 2,2% lub 3,0% NaCl). Ich działanie nieco się różni. Hipertoniczne silniej rozrzedzają gęstą wydzielinę. Izotoniczna sól fizjologiczna (0,9%) działa bardziej nawilżająco (choć także potrafi rozrzedzać zalegającą wydzielinę).

Kolejną metodą, która może wspomóc usuwanie gęstego kataru jest płukanie zatok, jednak powinna być stosowana u starszych dzieci (od około 4 roku życia) – choć jest jeden preparat dla młodszych – pokażę Wam go niżej. Polega ona na mechanicznym wyczyszczeniu zalegającej wydzieliny wraz z całym biofilmem. Dodatkowo w czasie płukania obkurczają się naczynia krwionośne, a co za tym idzie zmniejsza się obrzęk nosa. Do skutków ubocznych występujących bardzo rzadko możemy zaliczyć pieczenie i podrażnienie błony śluzowej oraz wymioty. Metody tej nie można stosować u dzieci ze stanem zapalnym ucha! A czym płukać? W aptece jest wiele gotowych zestawów służących irygacji (płukaniu). Do czynności tej używamy roztworów soli lub preparatów wody morskiej. Można również używać gotowych saszetek, które rozpuszcza się w schłodzonej, przegotowanej wodzie. Odpowiedni roztwór wlewamy do pojemnika. Irygację wykonujemy nad zlewem, obracając głowę w bok. Oddychając ustami wlewamy roztwór do dziurki wyżej do momentu, aż zacznie wypływać dziurką znajdującą się niżej. Przed zmianą strony jak i po całym zabiegu wydmuchujemy nos. Jeśli nie jesteście pewni czy robicie to dobrze, a instrukcja dołączona do zestawu jest nieczytelna/niezrozumiała w Internecie znajdziecie mnóstwo filmów instruktażowych.

Niezależnie od czasu trwania infekcji wirusowej i jej fazy równolegle powinno podawać się leki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne.
Zgodnie z obowiązującymi polskimi wytycznymi w zwalczaniu bólu i gorączki stosujemy paracetamol lub ibuprofen. Lekiem pierwszego wyboru powinien być ibuprofen (ponieważ działa on zarówno przeciwbólowo, przeciwgorączkowo jak i przeciwzapalnie), o ile nie istnieją ku temu przeciwwskazania. Leki przeciwgorączkowe powinny być stosowane, gdy gorączce towarzyszy dyskomfort lub złe samopoczucie.

Uffff….. to już koniec

Zdrówka!

FarMatka

Post Gile, smarki i babole czyli przygody Mam w krainie kataru pojawił się: FarMatka.

Dzisiejszy wpis będzie dotyczył choroby metabolicznej dobrze wielu z nas znanej a mianowicie cukrzycy.

Jednymi z preparatów jakimi kontrolujemy (bo wyleczyć się jej nie da) niektóre postacie tej choroby są insuliny. Insulina jest hormonem, który przez zdrowego człowieka produkowany jest w trzustce. Ma ona kontrolować poziom glukozy (potocznie nazywany „poziomem cukru”) we krwi. Żeby zobrazować jak działa insulina wobec glukozy posłużę się poniższym obrazkiem.

Insulina jest „kluczem” który otwiera wejście do komórek naszego ciała, aby glukoza obecna we krwi mogła sobie tam wejść i działać. U chorych na cukrzycę proces ten jest zaburzony (w zależności od rodzaju cukrzycy w różny sposób). Dlatego aby utrzymać prawidłowy „poziom cukru” we krwi czasem niezbędne jest podawanie hormonu „z zewnątrz”.

Mamy na rynku kilka rodzajów insulin. Chciałabym wytłumaczyć Wam istotne różnice, bo prawdopodobnie wśród waszych znajomych (może nawet u członka rodziny) zdiagnozowano cukrzycę. Warto pomóc takiej osobie dobrze zrozumieć sposób działania przyjmowanego leku, aby uniknąć w przyszłości epizodów niedocukrzeń. Mogą one być bardzo niebezpieczne, a często występują po nieprawidłowym wstrzyknięciu preparatu.

Insuliny możemy podzielić ze względu na sposób ich otrzymywania:

Możemy też stworzyć podział biorąc pod uwagę czas ich działania (ten podział właśnie chcę wykorzystać do wyjaśnienia dalszej części, gdyż ma on największe znaczenie dla osób przyjmujących insulinę).

Analogi szybko działające

Są to typowe insuliny doposiłkowe: podajemy je tuż przed zjedzeniem posiłku. Analogi mają dwie pozytywne cechy w stosunku do insulin ludzkich podawanych z zewnątrz: szybciej się wchłaniają z miejsca podania, dzięki temu, wystarczy podać je kilka minut przed posiłkiem oraz działają krócej, dlatego nie musimy pamiętać o przekąsce po głównym posiłku.

Insulina ludzka krótko działająca

Są to również insuliny doposiłkowe, jednak czas ich działania jest dłuższy niż czas wchłaniania się posiłku. Dlatego po głównym daniu konieczne jest zjedzenie dodatkowego mniejszego, np. po śniadaniu jemy drugie śniadanie, a po obiedzie musimy uwzględnić podwieczorek. Ten rodzaj preparatu powinien być wstrzyknięty około pół godziny przed jedzeniem.

Insulina ludzka o przedłużonym działaniu (NPH)

Insulina ludzka o przedłużonym działaniu (NPH) jest podawana niezależnie od posiłku. Tego typu preparat nazywamy insuliną bazową. Minusem tej jest to, że trzeba podawać ją dwa razy na dobę. Dodatkowo posiada ona maksimum działania co może przyczynić się do nocnych niedocukrzeń, jeśli szczyt działania preparatu wypadnie akurat w godzinach nocnych.

Analogi długo działające (detemir)

Kolejny przykład insuliny bazowej. Zaletą tego analogu w stosunku do wersji ludzkiej o przedłużonym działaniu jest mniejsza skłonność do nocnych niedocukrzeń, ponieważ maksimum działania jest mniej wyraźne (bardziej „wypłaszczone”). Wadą jest jej dużo wyższa cena w stosunku do insulin ludzkich o przedłużonym działaniu (ponad dwudziestokrotnie większa !).

Analogi ultradługo działające (glargina)

Ostatni już rodzaj insuliny bazowej. Analogi długodziałające zostały zmienione w taki sposób, aby można było je podawać tylko raz dziennie. Dodatkowo są to preparaty tzw. bezszczytowe, co znaczy, że przez cały czas swojej aktywności w organizmie działają z podobną „siłą”, a nie jak wszystkie powyższe mocniej lub słabiej. Dzięki tej właściwości minimalizuje się ryzyko epizodów hipoglikemii (niedocukrzeń).

Mieszanki

Na rynku dostępne są również liczne mieszanki insulin krótko działających z tymi długodziałającymi. Ich wzajemne proporcje różnią się w zależności od preparatu.

Najczęstsze błędy insulinoterapii

1. Niewłaściwe przechowywanie insuliny

Zapas leku, który nie jest używany, powinien być przechowywany w lodówce (2 – 8^oC), ale UWAGA nie do zamrażalnika (zamrożona insulina przestaje działać).

Lek, który jest używany lub ma być używany nie powinien być przechowywany w lodówce. Możne pozostać w temperaturze pokojowej (poniżej 25^oC) do 28dni. W wyższych temperaturach insulina, tak jak po zamrożeniu deaktywuje się.

2. Stosowanie insulin przeterminowanych

Większość z nas wie, że zjadanie przeterminowanych produktów spożywczych może grozić nieprzyjemnościami ze strony układu pokarmowego ?. Podobnie rzecz się ma z lekami. Z tą różnicą, że zażywanie przeterminowanych lekarstw może być bardzo NIEBEZPIECZNE! Mimo tej wiedzy zdarza się, że pacjenci cierpiący na choroby przewlekłe w wyniku nagromadzenia zapasów lekowych nie sprawdzają daty ważności przed ich zażyciem. Średni okres ważności wkładów z insuliną wynosi 2 lata. Problem ten w większym stopniu dotyczy preparatów glukagonu (zastrzyk stosowany w razie silnego niedocukrzenia). Leki te trzyma się na „wszelki wypadek” i nie stosuje zbyt często. Łatwo niestety przez to przeoczyć jego datę ważności.

3. Błędne przygotowanie leku do wkłucia

Większość zarejestrowanych w Polsce insulin występuje w stężeniu
100 j./ml. Wyjątek stanowią analogi o długim czasie działania w wersjach bardziej stężonych (glargine 300 j./ml – Toujeo, degludec 200 j./ml – Tresiba). UWAGA na zbyt wysoką dawkę!

Insuliny NPH i mieszanki insulin ludzkich z kolei muszą przed użyciem być potrząsane (w badaniach amerykańskich zaznaczono, że nawet 20-krotnie), tak aby uzyskać jednolitą postać leku (wyrównać stężenie w każdej części preparatu).

4. Błędna technika wkłucia

Prawidłowe techniki wkłucia

By nie dopuścić do wydostania się insuliny z miejsca wstrzyknięcia, czekamy z wyjęciem igły po iniekcji ok. 10 sekund.

Ponadto każdorazowo zaleca się wymianę igły po użyciu na nową.

Pamiętajmy także o ciągłej zmianie miejsc wkłuć.

5. Niedostosowanie dawki insuliny

Dawki insulin szybko i krótko działające powinny być dostosowane do wartości glikemii przed posiłkiem, rodzaju posiłku (skład, ilość węglowodanów) oraz planowanej po nim aktywności fizycznej. Jednym z najczęstszych błędów jest przyjmowanie insuliny doposiłkowej w stałych dawkach (np. 4 j. przed posiłkami) bez względu na jego wielkość. W cukrzycy typu 1 podstawową metodą ustalania dawki insuliny przedposiłkowej jest obliczanie przez chorego ilości wymienników węglowodanowych zawartych w posiłku.

Na dziś tyle ode mnie

Zdrówka!

FarMatka

Post O insulinach słów kilka pojawił się: FarMatka.

Dzisiaj temat który od dłuższego czasu spędza sen z powiek większości z nas czyli KORONAWIRUS. W tym wpisie chciałabym pomóc Wam zrozumieć jak powinno się prawidłowo interpretować wyniki testów na obecność wirusa. Dlaczego często słyszymy że wynik negatywny nie zawsze oznacza brak zakażenia? Jak to jest? Oszukują nas?

Aby rozpocząć, proszę Was o zerknięcie na wykres poniżej:

A teraz trochę wyjaśnienia co znaczą te enigmatyczne „górki”. W postępie infekcji koronawirusem COVID-19 możemy zarazić się nim już na 2 tygodnie przed wystąpieniem pierwszych objawy (najczęstszym i pierwszym z nich jest gorączka). Według WHO może to być 1 do 14 dni. Oczywiście podany okres jest orientacyjny – u niektórych może wynosić on 2 dni, u innych 10. W tym czasie w organizmie człowieka dochodzi do intensywnego namnażania się wirusa, a co za tym idzie wzrostu jego materiału genetycznego czyli RNA (kwasu rybonukleinowego).

Następnie od dnia „zero” czyli pierwszego dnia wystąpienia objawów choroby zaczyna w organizmie wzrastać poziom przeciwciał klasy M (IgM). Przeciwciała te są cząsteczkami produkowanymi przez nasz układ odpornościowy, jako pierwsza obrona przed obcym patogenem. Nazywamy to wczesną odpowiedzią immunologiczną. Ich rola polega na szybkim usunięciu zagrożenia, jednak nie są one na tyle swoiste wobec wirusa aby w pełni go usunąć. Wtedy też dochodzą kolejne możliwe objawy – suchy kaszel, duszność, utrata węchu i smaku itd.

Kolejno około tygodnia od wystąpienia objawów do przeciwciał IgM dołączają przeciwciała klasy G (IgG), które są bardziej swoiste (dokładniej „dopasowują się”) do wirusa. Ich wadą jest jednak to, że produkowane są w późniejszej fazie odpowiedzi immunologicznej. Zaletą jest ich duża ilość i wysoka trwałość.

A jak to się ma do wykonywanych testów?

Mamy dwa rodzaje testów (tak naprawdę dostępne są trzy, ale ja skupię się na dwóch najpopularniejszych): test RT-PCR, który ma na celu wykrycie RNA wirusa oraz test na obecność swoistych przeciwciał z krwi.

Test RT-PCR ma zastosowanie przy wykrywaniu obecności wirusa, gdyż „znajduje” jego materiał genetyczny (jest on specyficzny tylko dla tego rodzaju wirusa, dlatego opinia, że test ten wykrywa szereg innych wirusów jest nieprawdą). Dlaczego test może wyjść fałszywie ujemny (tzn. wynik jest negatywny mimo obecności wirusa w organizmie)? Pierwsza sytuacja ma miejsce gdy zrobimy go za wcześnie, np. od razu po kontakcie z osobą zarażoną. Nie uda się wtedy wykryć RNA wirusa, ponieważ nie zdążył się on jeszcze w naszym organizmie namnożyć do takich ilości, które byłyby wykrywalne. Druga sytuacja może mieć miejsce, gdy w miejscu pobrania wymazu nie będzie akurat żadnej cząsteczki wirusa (a będzie on sobie „siedział” np. 3 milimetry dalej, gdzie wymazówka już nie dosięgnęła) – tutaj możemy mówić o „złośliwości rzeczy martwych”. Trzecia i ostatnia sytuacja może mieć miejsce gdy nieprawidłowo przygotujemy się do takiego badania. A jak powinno takie przygotowanie wyglądać?

Testy z krwi polegają na wykrywaniu już nie samego wirusa, ale na zbadaniu obecności i zmierzeniu ilości wytworzonych przeciwciał (immunoglobulin), czyli takich cząsteczek, które walczą z obcym dla naszego organizmu patogenem (w tym przypadku koronawirusem). Przeciwciała są troszkę jak takie znaczniki. Przyklejają się do nieznanego organizmowi elementu dając tym samym znak: „Paaatrzcie! Tu jest obcy! Usuńcie go, bo może narobić szkody!” (polecam 3 odcinek serii „Było sobie życie” ) Immunoglobuliny działają na zasadzie zamka i klucza, tzn. „dopasowują się” do jednego, konkretnego „zarazka” (wirusa, bakterii bądź innej substancji obcej dla ciała ludzkiego). Dlatego też badanie obecności przeciwciał jest badaniem celowanym na konkretny typ patogenu, a nie na wszystkie choroby świata jak to ponownie dało się usłyszeć tu i ówdzie.

Jak można dzięki tej wiedzy interpretować otrzymane wyniki z obu zrobionych testów:

Oczywiście organizm ludzki jest na tyle nieprzewidywalnym tworem, że czasem mogą zdarzyć się odstępstwa od „tabelek”. Jak to się mówi: wyjątek potwierdza regułę.

Jeśli macie jakieś pytania w tym temacie zapraszam do komentowania

Zdrówka!

FarMatka

Post COVID-19 – jak prawidłowo interpretować wyniki testów pojawił się: FarMatka.